Hướng Dẫn Giải Toán Có Lời Văn

--- Bài mới hơn ---

  • Toán Thực Tế Về Diện Tích Lớp 8
  • Giải Nghĩa Trong Tiếng Tiếng Anh
  • Giải Đấu Trong Tiếng Tiếng Anh
  • Giải Trình Tiếng Anh Là Gì
  • Sự Giải Thích Trong Tiếng Tiếng Anh
  • Điều 2- Luật phổ cập giáo dục tiểu học có nêu : Bậc tiểu học được coi là Bậc học nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân, có nhiệm vụ xây dựng và phát triển tình cảm đạo đức, trí tuệ, thẩm mỹ và thể chất của trẻ em, nhằm hình thành cơ sở ban đầu cho sự phát triển toàn diện nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa” . Điều đó cho thấy rằng, những gì được hình thành ở bậc Tiểu học sẽ theo suốt cuộc đời mỗi con người và rất khó thay đổi, khó hình thành lại. Vì thế những gì trẻ em không đạt được ở bậc học này khó có thể bù đắp được ở bậc học sau.

    Với vị trí và tầm quan trọng của bậc Tiểu học như vậy nên việc dạy học, giáo dục ở bậc học này có ý nghĩa đặc biệt, trong đó phải kể đến vai trò của người giáo viên với việc giảng dạy các môn học.

    Trong tất cả các môn học ở bậc Tiểu học, Toán học là môn đặc biệt có vị trí quan trọng không thể thiếu đối với các em. Đặc biệt trong đời sống và khoa học kĩ thuật hiện đại. Nó góp phần đào tạo học sinh trở thành con người phát triển toàn diện, năng động, sáng tạo đáp ứng được mọi nhu cầu phát triển của khoa học công nghệ trong xã hội thời kì đổi mới.

    Việc dạy học giải toán ở tiểu học. Nhằm giúp học sinh biết cách vận dụng những kiến thức về toán, được rèn luyện kĩ năng thực hành,với những yêu cầu được thể hiện một cách đa dạng, phong phú. Nhờ việc dạy học giúp học sinh có điều kiện rèn luyện và phát triển năng lực tư duy, rèn phương pháp suy luận và những phẩm chất của con người lao động mới.

    Ngoài ra môn Toán lớp 1 còn mở đường cho trẻ đi vào thế giới kỳ diệu của toán học, rồi mai đây các em lớn lên trở thành anh hùng, nhà giáo, nhà khoa học, nhà thơ trở thành những người lao động sáng tạo trên mọi lĩnh vực đời sống và sản xuất, nhưng không bao giờ các em quên được những ngày đầu tiên đến trường học đếm và tạp viết 1,2,3 học các phép tính cộng, trừ các em không thể quên được vì đó là kỉ niệm đẹp nhất của đời người và hơn thế nữa những con số, những phép tính đơn giản ấy rất cần thiết luôn đi cùng các em đến trọn cuộc đời.

    Trong dạy học toán thì giải toán có lời văn là loại toán riêng biệt là biểu hiện đặc trưng của trí tuệ. Đây chính là mục tiêu của việc dạy học toán ở tiểu học nói chung và giải toán có lời văn cho học sinh lớp 1 nói riêng. Giải toán có lời văn đối với học sinh lớp 1 phải nói đó là một loại toán khó. Vì vậy, bản thân tôi rất trăn trở và suy nghĩ nhiều để làm sao học sinh không chỉ làm được các phép tính cộng, trừ mà cao hơn nữa là việc làm tốt phần giải toán có lời văn nên tôi đi sâu về nghiên cứu dạy giải toán có lời văn ở lớp 1 thông qua đề tài : Kinh nghiệm về giải toán có lời văn ở lớp 1.

    II. Nội dung và phương pháp giải quyết :

    1/ Quá trình phát triển kinh nghiệm:

    Trong quá trình giảng dạy, tôi nhận thấy hầu như giáo viên nào cũng phàn nàn khi dạy đến phần giải toán có lời văn ở lớp 1. Học sinh rất lúng túng khi nêu câu lời giải, thậm chí nêu sai câu lời giải, viết sai phép tính, viết sai đáp số. Những tiết đầu tiên của giải toán có lời văn mỗi lớp chỉ có khoảng 15% số học sinh biết nêu lời giải, viết đúng phép tính và đáp số. Số còn lại là rất mơ hồ, các em chỉ nêu theo quán tính hoặc nêu miệng thì được nhưng khi viết các em lại rất lúng túng, làm sai, một số em làm đúng nhưng khi cô hỏi lại lại không biết để trả lời. Chứng tỏ các em chưa nắm được một cách chắc chắn cách giải bài toán có lời văn. Giáo viên phải mất rất nhiều công sức khi dạy đến phần này.

    a/ Thực trạng ban đầu :

    Lớp 1D năm học 2008 – 2009 có 32 học sinh và Lớp 1C năm học 2009 – 2010 có 34 học sinh .

    -Trong đó đa số các học sinh gia đình các em đều làm nghề buôn bán nhỏ, nên sự quan tâm kèm cặp còn hạn chế.

    – Nhiều em hoàn cảnh gia đình khó khăn cha mẹ đi làm thuê mướn kiếm sống qua ngày hoặc một số em bố mẹ đi làm ăn xa phải ở với ông bà nên việc học tập của các em thực sự chưa được quan tâm đúng mức, gần như khoán trắng cho giáo viên .

    – Một số gia đình do cha mẹ không biết chữ do vậy không thể kèm cặp hay dạy dỗ cho con em mình được. Đây thực sự là những vấn đề nan giải và thách thức cho giáo viên đứng lớp.

    b/ Nguyên nhân :

    * Từ phía học sinh :

    – Do học sinh mới bắt đầu làm quen với dạng toán này lần đầu, tư duy của các em còn mang tính trực quan là chủ yếu. Mặt khác ở giai đoạn này các em chưa đọc thông viết thạo, các em đọc còn đánh vần nên khi đọc xong bài toán rồi nhưng các em không hiểu bài toán nói gì, thậm chí có những em đọc đi đọc lại nhiều lần nhưng vẫn chưa hiểu bài toán . Vì vậy học sinh không làm đúng cũng là điều dễ hiểu .

    – Một số gia đình có hoàn cảnh kinh tế khó khăn phải lo mưu sinh nên không quan tâm đến việc học tập của các em dẫn đến việc bị lỗ hổng về kiến thức, giải toán có lời văn còn lơ mơ . Các em chưa biết điền phần bài toán cho biết vào tóm tắt của bài toán. Đặc biệt nhiều em chưa biết viết câu lời giải khi giải bài toán.

    * Từ phía giáo viên :

    – Giáo viên chưa chuẩn bị tốt cho các em khi dạy những bài trước. Những bài nhìn hình vẽ viết phép tính thích hợp, đối với những bài này hầu như học sinh đều làm được nên giáo viên tỏ ra chủ quan, ít nhấn mạnh hoặc không chú ý lắm mà chỉ tập trung vào dạy kĩ năng đặt tính, tính toán của học sinh mà quên mất rằng đó là những bài toán làm bước đệm , bước khởi đầu của dạng toán có lời văn sau này. Đối với giáo viên dạy lớp 1 khi dạy dạng bài nhìn hình vẽ viết phép tính thích hợp, cần cho học sinh quan sát tranh tập nêu bài toán và thường xuyên rèn cho học sinh thói quen nhìn hình vẽ nêu bài toán . Có thể tập cho những em học sinh giỏi tập nêu câu trả lời, cứ như vậy trong một khoảng thời gian chuẩn bị như thế thì lúc học đến phần bài toán có lời văn học sinh sẽ không ngỡ ngàng và các em sẽ dễ dàng tiếp thu, hiểu và giải đúng .

    – Giáo viên chưa yêu cầu học sinh đọc kĩ bài toán, xem bài toán cho biết gì ? Bài toán hỏi gì ?

    Qua thực trạng và nguyên nhân trên, tôi đã đề ra một số biện pháp giải quyết cụ thể giúp cho học sinh nắm được một cách chắc chắn cách giải bài toán có lời văn.

    2/ Biện pháp giải quyết :

    Việc dạy học giải toán có lời văn là giúp học sinh tự tìm hiểu được mối quan hệ giữa cái đã cho và cái phải tìm trong điều kiện bài toán mà thiết lập các phép tính số học tương ứng, phù hợp. Để có thể làm được điều đó việc dạy giải toán có lời văn cần phải theo các trình tự từ thấp đến cao như sau :

    a. Phần chuẩn bị của giáo viên :

    -Trước hết tôi phải nghiên cứu kĩ bài dạy và tìm xem đồ dùng nào phù hợp với bài dạy như : nhóm đồ vật, mẫu hình, tranh vẽ.

    b. Hoạt động làm quen với việc giải toán có lời văn được thực hiện qua các bước sau:

    *Bước 1 :Tìm hiểu nội dung bài toán:

    Việc tìm hiểu nội dung bài toán ( đề toán ) thường thông qua việc đọc đề toán ( Dù bài toán cho dưới dạng lời văn hoàn chỉnh, hoặc bằng dạng tóm tắt sơ đồ). Học sinh cần phải đọc kĩ , hiểu rõ bài toán cho biết cái gì , cho biết điều kiện gì ,bài toán hỏi gì ? Khi đọc bài toán học sinh phải hiểu thật kĩ một số từ, thuật ngữ quan trọng chỉ rõ tình huống toán học. được diễn đạt theo ngôn ngữ thông thường như : “bán đi”,”thêm vào”, “lấy ra”

    Nếu trong bài toán có thuật ngữ nào học sinh chưa hiểu rõ, tôi hướng dẫn học sinh hiểu từ đó và hiểu nội dung ý nghĩa của từ đó trong bài toán đang

    làm. Sau đó học sinh thuật lại vắn tắt bằng lời mà không cần đọc lại bài toán đó.

    *Bước 2 : Tìm cách giải toán

    Hoạt động tìm cách giải bài toán gắn liền với việc phân tích các dữ liệu, điều kiện và câu hỏi của bài toán, nhằm xác định mối quan hệ giữa chúng và tìm được các phép tính số học thích hợp.

    *Bước 3 :Thực hiện các bước giải bài toán và kiểm tra cách giải bài toán.

    Trong chương trình toán lớp 1 giai đoạn đầu học sinh còn đang học chữ nên chưa biết hết tất cả các con chữ và vần nên vào tuần 21 học sinh chỉ học “Bài toán có lời văn” với yêu cầu bước đầu hình thành nhận biết về bài toán có lời văn và phải đến tuần 22, học sinh mới chính thức học cách giải “Giải toán có lời văn” song để giúp các em học tốt phần này thì ngay từ đầu năm học tôi đã tiến hành giảng dạy theo từng cấp độ nâng dần với mục đích cuối cùng là các em giải được toán có lời văn.

    Cấp độ 1: Ngay từ đầu học kỳ I các bài toán được giới thiệu ở mức độ nhìn hình vẽ – viết phép tính. Mục đích cho học sinh hiểu bài toán qua hình vẽ, suy nghĩ chọn phép tính thích hợp.

    Thông thường sau mỗi phép tính ở phần luyện tập có một hình vẽ gồm 5 ô vuông cho học sinh chọn ghi phép tính và kết quả phù hợp với hình vẽ. Ban đầu để giúp học sinh dễ thực hiện sách giáo khoa ghi sẵn các số và kết quả :

    Ví dụ: Bài Luyện tập (Sách Toán lớp 1 trang 45 – 46)

    * Bài tập 5 : Viết phép tính thích hợp :

    Câu a)

    1

    2

    =

    3

    Bài này quá đơn giản vì chỉ yêu cầu học sinh viết dấu cộng vào ô trống để có phép tính :

    1

    +

    2

    =

    3

    Câu b)

    Đến câu này mức độ đã được nâng dần – học sinh phải viết cả phép tính và kết quả :

    1

    +

    1

    =

    2

    * Sang bài : Phép cộng trong phạm vi 9 (Sách Toán lớp 1 trang 76 – 77)

    Bài tập 4 : Viết phép tính thích hợp : phần yêu cầu đã được tăng dần lên, học sinh có thể nhìn từ một tranh vẽ diễn đạt theo 2 cách :

    . Câu a)

    Cách 1: Có 8 hộp thêm 1 hộp , tất cả là 9 hộp.

    8

    +

    1

    =

    9

    Cách 2: Có 1 hộp chất lên chỗ 8 hộp , tất cả là 9 hộp.

    1

    +

    8

    =

    9

    Tương tự với câu b : Có 7 bạn và 2 bạn đang đi tới. Tất cả là 9 bạn.

    Cách 1:

    7

    +

    2

    =

    9

    Cách 2:

    2

    +

    7

    =

    9

    * Đến bài : Luyện tập (Sách Toán lớp 1 trang 85)

    Bài 3 : Viết phép tính thích hợp

    Học sinh quan sát và cần hiểu được:

    Lúc đầu trên cành có 10 quả. Sau đó rụng 2 quả . Còn lại trên cành 8 quả.

    10

    -

    2

    =

    8

    Lúc này, tôi thực hiện việc động viên các em diễn đạt , trình bày miệng ghi đúng phép tính .

    Tư duy toán học được hình thành trên cơ s … theo phân phối chương trình . Tuy nhiên, việc phân tích đề- tóm tắt- giải bài toán phải luôn luôn được củng cố duy trì và nâng dần mức độ. Song cơ bản vẫn là các mẫu lời giải cho các bài toán thêm là:

    – Có tất cả là:

    – Số ( đơn vị tính ) + có tất cả là:

    – Vị trí ( trong, ngoài, trên, dưới, …) + có tất cả là:

    – … đoạn thẳng….+ dài là:

    Tiết 105: Giải toán có lời văn (tiếp theo)

    Bài toán: Nhà An có 9 con gà, mẹ đem bán 3 con gà. Hỏi nhà An còn lại mấy con gà?

    Học sinh đọc phân tích bài toán :

    +Bài toán cho biết là gì? Có 9 con gà. Bán 3 con gà.

    +Bài toán hỏi gì ? Còn lại mấy con gà?

    Tôi hướng dẫn học sinh đọc tóm tắt- bài giải mẫu . Sau đó tôi giúp học sinh nhận thấy câu lời giải ở loại toán bớt này cũng như cách viết của loại toán thêm đã nêu ở trên chỉ khác ở chỗ cụm từ có tất cả được thay thế bằng cụm từ còn lại mà thôi.Cụ thể là :

    Bài giải

    Số gà còn lại là:

    9 – 3 = 6( con gà)

    Đáp số: 6 con gà.

    Bài 1 trang148

    Tóm tắt Bài giải

    Có : 8 con chim Số con chim còn lại là:

    Bay đi : 2 con chim 8 – 2 = 6( con chim)

    Còn lại :… con chim? Đáp số : 6 con chim.

    Bài 2 trang 149

    Tóm tắt Bài giải

    Có : 8 quả bóng Số quả bóng còn lại là :

    Đã thả : 3 quả bóng 8 – 3 = 5( quả bóng)

    Còn lại :….quả bóng? Đáp số: 5 quả bóng

    Bài 3 trang 149

    Tóm tắt Bài giải

    Đàn vịt có : 8 con Trên bờ có là:

    ở dưới ao : 5 con 8 – 5 =3 ( con vịt )

    Trên bờ : … con? Đáp số: 3 con vịt .

    Tiết 106 Luyện tập

    Bài 1 trang 150

    Tóm tắt Bài giải

    Có : 15 búp bê Số búp bê còn lại là :

    Đã bán : 2 búp bê 15 – 2 = 13 ( búp bê )

    Còn lại : …. búp bê ? Đáp số: 13 búp bê

    Bài 2 trang 150

    Tóm tắt Bài giải

    Có : 12 máy bay Số máy bay còn lại là

    Bay đi : 2 máy bay 12 – 2 = 10 ( máy bay)

    Còn lại : …. máy bay ? Đáp số: 10 máy bay

    Tiết 107 Luyện tập Bài 1 trang 151

    Tóm tắt Bài giải

    Có : 14 cái thuyền Số cái thuyền còn lại là :

    Cho bạn : 4 cái thuyền 14 – 4 = 10 ( cái thuyền)

    Còn lại : …. cái thuyền ? Đáp số: 10 cái thuyền

    Bài 2 trang 151

    Tóm tắt Bài giải

    Có tất cả : 9 bạn Số bạn nam tổ em có là :

    Trong đó : 5 bạn nữ 9 + 5 =14 ( bạn)

    Bạn nam : bạn ? Đáp số: 14 bạn

    ­Nhưng bài 4 trang 150 và bài 4 trang151 thì lời giải dựa vào dòng thứ 3 của phần tóm tắt bài toán:

    Số hình tam giác không tô màu là : Số hình tròn không tô màu là:

    8 – 4 = 4( hình ) 15 – 4 = 11( hình )

    Đáp số: 4 hình Đáp số: 11 hình

    ­ Bài 3 trang 151 Tóm tắt bằng sơ đồ đoạn thẳng

    ? cm 2cm

    13 cm

    Bài giải

    Sợi dây còn lại dài là:

    13 – 2 = 11( cm)

    Đáp số : 11cm

    Tiết 108 Luyện tập chung

    Đây là phần tổng hợp chốt kiến thức của cả 2 dạng toán đơn thêm và bớt ở lớp 1

    Bài 1 trang 152

    a) Bài toán : Trong bến có …..ô tô, có thêm….ô tô vào bến. Hỏi………………………………..?

    Học sinh quan sát tranh và hoàn thiện bài toán thêm rồi giải bài toán với câu lời giải có cụm từ có tất cả

    b) Bài toán : Lúc đầu trên cành có 6 con chim, có chúng tôi bay đi. Hỏi ………………….?

    Học sinh quan sát tranh rồi hoàn thiện bài toán bớt và giải bài toán với câu lời giải có cụm từ còn lại.

    Lúc này học sinh đã quá quen với giải bài toán có lời văn nên hướng dẫn cho học sinh chọn cách viết câu lời giải gần với câu hỏi nhất đó là:

    Đọc kĩ câu hỏi.

    Bỏ chữ Hỏi đầu câu hỏi.

    Thay chữ bao nhiêu bằng chữ số.

    Thêm vào cuối câu chữ là và dấu hai chấm

    Cụ thể Bài 1 trang 152

    a)Câu hỏi là: Hỏi có tất cả bao nhiêu ô tô?

    Câu lời giải là: Có tất cả số ô tô là :

    b)Câu hỏi là: Hỏi trên cành còn lại bao nhiêu con chim?

    Câu lời giải là: Trên cành còn lại số con chim là :

    Hoặc : Số con chim trên cành còn lại là :

    Ví dụ khác:

    Câu hỏi là: Hỏi hai lớp trồng được tất cả bao nhiêu cây ?

    Câu lời giải là: Hai lớp trồng được tất cả số cây là :

    Hoặc : Số cây hai lớp trồng được tất cả là :

    Câu hỏi là: Hỏi con sên bò được tất cả bao nhiêu xăng-ti-mét?

    Câu lời giải là: Con sên bò được tất cả số xăng-ti-mét là.

    Hoặc : Số xăng-ti-met con sên bò được là :

    Câu hỏi là: Hỏi Lan còn phải đọc bao nhiêu trang nữa thì hết quyển sách?

    Câu lời giải là: Lan còn phải đọc số trang nữa là.

    Hoặc Số trang Lan còn phải đọc nữa là:

    3 . Kết quả thực hiện :

    Năm học

    Các lần khảo sát

    Lớp

    Sĩ số

    Số học sinh làm đúng cả 3 bước

    2008-2009

    Giữa HKII

    1D

    32

    18

    56,3%

    Cuối kì II

    1D

    32

    29

    90,6%

    2009-2010

    Giữa HKII

    1C

    34

    21

    61,8%

    Cuối kì II

    1C

    34

    33

    97,1%

    Như vậy với bảng kết quả trên cho thấy phương pháp dạy đi từ dễ đến khó mà tôi nêu đã giúp học sinh có thể giải toán một cách có hiệu quả. Tất cả học sinh yếu của lớp tôi đã tiếp thu được kiến thức về giải toán có lời văn và các em có thể tự tin trong việc học và vận dụng giải toán có lời văn sau này .Nên có thể nói rằng phạm vi tác dụng của sáng kiến này có thể áp dụng được cho các trường khác trong thị xã .

    4 / Nguyên nhân thành công :

    – Gia đình học sinh có sự liên hệ thường xuyên và mật thiết với giáo viên nên đã tiếp sức thêm cho giáo viên bằng cách rèn luyện cho các em ở nhà.

    – Giáo viên đã có sự đầu tư, chuẩn bị tốt từ lúc đầu nên học sinh nhanh chóng tiếp thu được những nội dung mà giáo viên đã truyền đạt.

    – Giáo viên được tham gia tập huấn, dự giờ thường xuyên , từ đó giúp giáo viên nắm được các mục tiêu chính trong phần dạy giải toán có lời văn cho học sinh.

    – Giáo viên chủ nhiệm đã nhận được những chỉ đạo đúng đắn ,kịp thời về chuyên môn của Ban giám hiệu trường, của tổ chuyên môn và của những giáo viên dạy lâu năm có nhiều kinh nghiệm trong dạy học.

    – Đồ dùng dạy học được trang bị khá đầy đủ, tranh ảnh đẹp kích thích học sinh ham học, ham tìm hiểu.

    – Học sinh có sự phấn đấu , nỗ lực trong học tập nhờ vào sự động viên, khuyến khích kịp thời của bạn bè, anh chị, của cha mẹ học sinh , của ông bà và quan trọng nhất là của giáo viên chủ nhiệm.

    – Hội phụ huynh học sinh đã có nhiều hỗ trợ về tinh thần lẫn vật chất đối với các em học sinh yếu, giúp các em an tâm đến trường.

    5 / Tồn tại cần khắc phục :

    – Đối với học sinh :

    + Một số em lười biếng thích đi chơi không lo học hành.

    + Nhiều em do chưa qua mẫu giáo nên khả năng giao tiếp còn hạn chế : các em còn nhút nhát, ít phát biểu, chưa tự tin trong việc học tập.

    + Học sinh về nhà ít thời gian nghiên cứu thêm nên phần lớn chỉ phụ thuộc vào bài tập được giao trên lớp.

    – Đối với cha mẹ học sinh :

    + Cần phải quan tâm nhiều hơn nữa đối với việc học của học sinh.

    + Tránh tuyệt đối việc giao khoán tất cả mọi vấn đề cho nhà trường và giáo viên chủ nhiệm.

    + Cần phải tìm hiểu thêm về tâm tư tình cảm của con mình để giúp trẻ vượt qua những khó khăn trong học tập cũng như trong cuộc sống.

    + Tránh đặt ra nhiều áp lực học tập quá cao cho trẻ dễ làm trẻ bị hụt hẩng sinh ra tự ti, mặc cảm với mọi người.

    + Cần hợp tác với giáo viên chủ nhiệm trên tinh thần xây dựng và tôn trọng lẫn nhau.

    Đối với giáo viên :

    + Khả năng bản thân giáo viên có hạn , tài liệu tham khảo ít nên phạm vi nghiên cứu có phần hạn chế.

    + Cần phải mạnh dạn vận dụng thêm những biện pháp mới hoặc những sáng kiến hay của đồng nghiệp.

    6/ Bài học kinh nghiệm :

    Sau khi đi sâu nghiên cứu về giải toán có lời văn, tôi đã rút ra được một số kinh nghiệm như sau:

    – Nên mạnh dạn chuyển một số bài thành trò chơi để thay đổi hình thức học tập giúp học sinh củng cố kỹ năng thực hành, gây hứng thú học tập.

    – Khi soạn giáo án cần lưu ý kiến thức phải chuẩn xác đầy đủ nội dung của bài.

    – Nếu gặp khó khăn trong khi đặt đề toán thì cho học sinh nhìn tranh để trả lời câu hỏi hoặc có vật mẫu (bướm, chim, gà, vịt,) gắn lên bảng từ hoặc dùng tóm tắt để hỗ trợ học sinh đặt đề toán.

    – Nên dùng nhiều câu hỏi để kích thích năng lực tư duy cho trẻ.

    -Phải luôn động viên những học sinh yếu.

    -Tăng cường kỹ năng thực hành bằng các phiếu học tập.

    – Cần nhấn mạnh hơn đến việc cung cấp cho học sinh những kiến thức, kỹ năng cơ bản, thiết thực, có hệ thống trong sự hoàn chỉnh tương đối của các kiến thức và kỹ năng đó.

    – Quan tâm đúng mức đến việc rèn kĩ năng diễn đạt, ứng xử, giải quyết các tình huống có vấn đề.

    – Xây dựng được phương pháp, hình thức học toán theo hướng tập trung vào học sinh, giúp các em biết tự học toán có hiệu quả.

    – Không nên vội vàng yêu cầu học sinh phải đọc thông, viết thạo đề toán ngày từ bài đầu, giáo viên luôn luôn bình tĩnh rèn cho học sinh sẽ đạt được yêu cầu.

    III/ Kết luận :

    Qua quá trình giảng dạy tôi nhận thấy: Chương trình thay sách giáo khoa mới có nhiều sự đổi mới cả nội dung và hình thức của sách, đổi mới về cách đánh giá cũng như về phương pháp giảng dạy, các em được phát huy hết khả năng của mình, kiến thức được mở rộng, nâng cao dần chuẩn bị tốt cho việc theo học các lớp cao hơn. Tuy vậy việc áp dụng các phương pháp dạy học một cách máy móc, rập khuôn là không thể có hiệu quả nếu như người giáo viên không quan tâm đúng mức và không có tinh thần đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực. Do vậy tôi đã bước đầu nghiên cứu và áp dụng một hình thức mới nhằm giúp việc giảng dạy giải toán có lời văn đạt hiệu quả . Tôi thiết nghĩ mỗi người giáo viên biết cách khơi gợi, kích thích và tổ chức cho học sinh biết cách tự học, từ đó tạo hứng thú giúp các em bộc lộ cảm xúc, ý nghĩ của mình một cách hồn nhiên độc đáo là điều mà giáo viên cần làm.

    Tất nhiên để có dược kinh nghiệm dạy giải toán có lời văn cho học sinh lớp 1, người giáo viên phải dày công nghiên cứu tài liệu và theo dõi học sinh qua nhiều năm, nắm bắt được điểm yếu của học sinh để tập trung khắc phục . Có như vậy việc giảng dạy và giáo dục mới thành công như mong muốn.

    Long Hưng , ngày 15 tháng 10 năm 2010

    Người viết

    Phan Thanh Yên

    --- Bài cũ hơn ---

  • Nghiên Cứu Giải Toán Có Lời Văn Ở Lớp 1
  • Bài Giải Trong Tiếng Tiếng Anh
  • Bài Tập Tiếng Anh Chuyên Ngành Kế Toán
  • Nội Dung Chương Trình Online Toán Tiếng Anh Lớp 1
  • Bài 91 Trang 104 Sgk Toán 9 Tập 2
  • Hướng Dẫn Giải Toán Có Lời Văn Lớp 1

    --- Bài mới hơn ---

  • 5 Bước Giải Bài Toán Có Lời Văn Lớp 1
  • Bài Tập Toán Cao Cấp 2 Có Lời Giải Mp3 Ogg For Free
  • Giáo Trình Toán Cao Cấp A3 (Giải Tích Hàm Nhiều Biến)
  • Một Vài Kinh Nghiệm Giúp Học Sinh Lớp 1 Giải Bài Toán Có Lời Văn Skkn Day Giai Toan Co Loi Van Cho Hs Lop 1 20122013 Doc
  • Bài 1, 2, 3, 4 Trang 84 Sgk Toán 4
  • A. Phần mở đầu

    I. Lý do chọn đề tài: Trang 3

    II. Mục đích nghiên cứu: Trang 4

    III. Đối tượng nghiên cứu: Trang 4

    IV. Phạm vi nghiên cứu: Trang 4

    V. Nhiệm vụ nghiên cứu: Trang 5

    VI. Phương pháp nghiên cứu: Trang 5

    VII. Thời gian nghiên cứu: Trang 5

    B. Nội dung sáng kiến kinh nghiệm

    Chương I: Một số vấn đề về cơ sở lý luận, cơ sở thực tiễn

    I. Cơ sở lý luận: Trang 6

    II. Cơ sở thực tiễn: Trang 6 Chương II: Thực trạng của lớp và những nguyên nhân: Trang 6

    Chương III: Một số các giải pháp thực hiện: Trang 8

    Chương IV: Những kết quả đạt được: Trang 21

    C. Những bài học rút ra và kết luận, đề xuất

    I. Bài học kinh nghiệm: Trang 21

    II. Kết luận: Trang 21

    III. Những đề xuất: Trang 22

    A. Phần mở đầu.

    1. Lý do chọn đề tài.

    Môn Toán lớp 1 mở đường cho trẻ đi vào thế giới kỳ diệu của toán học, rồi mai đây các em lớn lên trở thành anh hùng, nhà giáo, nhà khoa học, nhà thơ, trở thành những người lao động sáng tạo trên mọi lĩnh vực đời sống và sản xuất, trên tay có máy tính xách tay, nhưng không bao giờ các em quên được những ngày đầu tiên đến trường học đếm và tập viết 1,2,3 học các phép tính cộng,trừ các em không thể quên được vì đó là kỉ niệm đẹp đẽ nhất của đời người và hơn thế nữa những con số, những phép tính đơn giản ấy cần thiết cho suốt cuộc đời của các em.

    Đó cũng là vinh dự và trách nhiệm của người giáo viên nói chung và giáo viên lớp 1 nói riêng. Người thầy giáo từ khi chuẩn bị cho tiết dạy đầu tiên đến khi nghỉ hưu không lúc nào dứt nổi trăn trở về những điều mình dạy và nhất là môn Toán lớp 1 là một bộ phận của chương trình môn Toán ở tiểu học. Chương trình nó kế thừa và phát triển những thành tựu về dạy Toán lớp 1, nên nó có vai trò vô cùng quan trọng không thể thiếu trong mỗi cấp học.

    Dạy học môn Toán ở lớp 1 nhằm giúp học sinh:

    a. Bước đầu có một số kiến thức cơ bản, đơn giản, thiết thực về phép đếm, về các số tự nhiên trong phạm vi 100, về độ dài và đo độ dài trong phạm vi 20, về tuần lễ và ngày trong tuần, về giờ đúng trên mặt đồng hồ; về một số hình học (Đoạn thẳng, điểm, hình vuông, hình tam giác, hình tròn); về bài toán có lời văn.

    b. Hình thành và rèn luyện các kĩ năng thực hành đọc, viết, đếm, so sánh các số trong phạm vi 100; cộng trừ và không nhớ trong phạm vi 100; đo và ước lượng độ dài đoạn thẳng( với các số đo là số tự nhiên trong phạm vi 20 cm). Nhận biết hình vuông, hình tam giác, hình tròn, đoạn thẳng, điểm, vẽ điểm, đoạn thẳng).Giải một số dạng bài toán đơn về cộng trừ bước đầu biết biểu đạt bằng lời, bằng kí hiệu một số nội dung đơn giản của bài học và bài thực hành,

    --- Bài cũ hơn ---

  • Dạy Học Sinh Dạng Toán Có Lời Văn Ở Lớp 1
  • Giải Toán Lớp 10 Bài 1: Mệnh Đề
  • Phương Trình Lượng Giác (Đầy Đủ)
  • Trắc Nghiệm Lượng Giác Có Đáp Án
  • Chuyên Đề : Giải Bài Toán Bằng Cách Lập Hệ Phương Trình
  • Hướng Dẫn Giải Một Bài Toán Có Lời Văn

    --- Bài mới hơn ---

  • Hướng Dẫn Dạy Toán Có Lời Văn Cho Học Sinh Tiểu Học
  • Giải Bài Toán Có Lời Văn Chỉ Với 2 Bước Đơn Giản Là Ra Kết Quả Đúng
  • Một Vài Phương Pháp Và Các Bước Tiến Hành Giúp Học Sinh Lớp 4 Giải Toán Có Lời Văn Mot So Phuong Phap Giup Hs Giai Toan Co Loi Van Doc
  • 6 Dạng Toán Đặc Trưng Của Bài Toán Lớp 4 Nâng Cao Về Tổng Hiệu
  • Một Vài Biện Pháp Giúp Học Sinh Lớp 4 Giải Tốt Dạng Toán Có Lời Văn
  • Làm thế nào để hướng dẫn học sinh giải một bài toán có lời văn ?

    Giải toán là một hoạt động trí truệ khó khăn, phức tạp, hình thành kỹ năng giải toán khó hơn nhiều so với kỹ năng tính, vì các bài toán là sự kết hợp đa dạng nhiều khái niệm, nhiều quan hệ toán học. Giải toán không chỉ là nhớ mẫu rồi áp dụng, mà đòi hỏi nắm chắc khái niệm, quan hệ toán học, nắm chắc ý nghĩa của phép tính, đòi hỏi khả năng độc lập suy luận của học sinh, đòi hỏi làm tính thông thạo.

    Để giúp học sinh thực hiện được hoạt động trên có kết quả, cần làm cho các em nắm được một số bước của quy tắc chung, hướng dẫn các em có thói quen khi giải toán như sau :

    1/.Tìm hiểu kỹ đề toán

    -Đầu tiên hướng dẫn học sinh đọc kỹ đề toán, suy nghĩ về các điều đã cho của đề toán, đặc biệt chú ý đến câu hỏi của bài toán. Chớ vội tính toán khi chưa đọc kỹ đề.

    -Ở bước này, giáo viên nên nêu hai câu hỏi để dẫn dắt học sinh :

    +Bài toán đã cho biết gì ?

    +Bài toán hỏi cái gỉ ?

    2/.Thiết lập mối quan hệ giữa các số đã cho và cố gắng tóm tắt nội dung bài toán

    Cố gắng tóm tắt nội dung bài toán bằng ngôn ngữ, ký hiệu, ngắn gọn ; hoặc ghi tóm tắt, điều kiện của bài toán, hoặc bằng sơ đồ đoạn thẳng, hoặc bằng lời,…

    3/.Lập kế hoạch giải toán

    -Suy nghĩ xem, để trả lời câu hỏi của bài toán, cần biết gì, phải thực hiện phép tính gì ?

    -Suy nghĩ xem từ các số đã cho và điều kiện của bài toán, có thể biết gì, có thể tính gì, phép tính đó có thể giúp trả lời câu hỏi của bài toán không .

    -Trên cơ sở đó, suy nghĩ để thiết lập trình tự giải bài toán.

    4/.Thực hiện các phép tính theo trình tự đã thiết lập kế hoạch để viết bài giải

    -Sau mỗi bước giải, cần kiểm tra xem đã tính đúng chưa, viết câu lời giải đã hợp lý chưa ?

    -Giải xong bài toán phải thử xem đáp số tìm ra có thể trả lời đúng câu hỏi của bài toán, có phù hợp với các điều kiện của bài toán không ?

    *Ví dụ minh hoạ :

    Xem đề toán lớp 4 sau : Lan nhặt được 124 kg giấy vụn. Mai nhặt Lan 135 kg giấy vụn. Hỏi cả hai bạn nhặt được được bao nhêu kg giấy vụn ?

    -Bước 1 . Đọc kỹ đề toán để xác định cái đã cho và cái phải tìm :

    +Ở đây bài toán cho hai điều kiện :

    Lan nhặt 124 kg giấy vụn.

    Mai nhặt 135 kg giấy vụn.

    +Bài toán hỏi : Cả hai bạn hái bao nhiêu bông hoa ?

    -Bước 2 . Viết tóm tắt đề toán :

    Ở bài toán này có thể dùng sơ đồ đoạn thẳng để tóm tắt.

    Tóm tắt bài toán :

    124 kg

    Lan

    135 kg ? kg giấy vụn

    Mai

    +Đoạn thẳng thứ nhất chỉ số kg giấy vụn của Lan nhặt : 124 kg

    +Đoạn thẳng thứ nhất chỉ số kg giấy vụn của Mai nhặt : 135 kg

    +Để mô tả câu hỏi của bài toán, ta vẽ dấu ngoặc móc ôm lấy cả hai đoạn thẳng ” Lan ” và ” Mai ” kèm theo dấu ” ? ” ngụ ý phải tìm xem cả hai bạn nhặt được bao nhiêu kg giấy vụn ?

    -Bước 3 . Lập kế hoạch giải toán :

    Ta cho hocï sinh phân tích bài toán để tìm cách giải. Có thể làm theo 4 trình tự như sau :

    1).Bài toán hỏi gì ? ( Số kg giấy vụn của hai bạn ).

    2).Muốn biết kg giấy vụn của hai bạn nhặt được, ta làm thế nào ?

    ( lấy số kg giấy vụn của Lan cộng với số kg giấy vụ của bạn Mai )

    3).Số kg giấy vụn của Lan biết chưa ? ( biết rồi : 124kg giấy vụn )

    4).Số kg giấy vụn của Mai biết chưa ? ( biết rồi : 135kg giấy vụn )

    Từ đó ta có thể diễn tả quá trình này bằng một sơ đồ, ví dụ :

    Hai bạn

    Lan + Mai

    -Bước 4 : Thực hiện các bước tính để viết lời giải :

    Giải :

    Số kg giấy vụn của hai bạn nhặt là :

    124 + 135 = 259 (kg)

    Đáp số : 259 kg giấy vụn

    Khi làm xong mỗi phép tính ta có thể thử lại để xem đã chắc đúng chưa ?

    Ví dụ :

    Ta thử lại :

    124

    --- Bài cũ hơn ---

  • Hướng Dẫn Học Sinh Giải Toán Có Lời Văn Ở Lớp 4, 5 Với Dạng Bài Toán Tìm Hai Số Khi Biết Tổng Và Tỉ Số Của Hai Số Đó
  • Sáng Kiến Kinh Nghiệm Rèn Kỹ Năng Giải Bài Toán Có Lời Văn Liên Quan Đến Tỷ Số Cho Học Sinh Lớp 4
  • Bài Tập Phần Giải Bài Toán Có Lời Văn
  • Skkn Giải Toán Có Lời Văn Lớp 5
  • Bản Mềm: Chuyên Đề Giải Toán Có Lời Văn Lớp 4
  • Hướng Dẫn Học Sinh Giải Toán Có Lời Văn

    --- Bài mới hơn ---

  • Bài Tập Phần Tìm Hai Số Khi Biết Tổng Và Hiệu Hai Số Đó
  • Hướng Dẫn Và Bài Tập Toán Lớp 4 Tìm Hai Số Khi Biết Tổng Và Hiệu
  • Trọn Bộ Bài Tập Toán Cơ Bản Lớp 4
  • 10 Đề Thi Học Kỳ 1 Môn Toán Lớp 4 Có Đáp Án Năm Học 2022
  • Hướng Dẫn Giải Toán Lớp 4, Toán Lớp 5 Chuyên Đề Các Bài Toán Tính Tuổi
  • Phan Thơ Đào

    Hướng dẫn học sinh giải toán có lời văn

    Tên đề tài: Hướng dẫn học sinh giải toán có lời văn ở HS tiểu học

    1 – Đặt vần đề :

    – Môn toán là môn học có vị trí vô cùng quan trọng ở các cấp học , bậc học , ngành học, là môn học

    thể hiện sự tư duy , năng động, trí tuệ sáng tạo của con người .

    – Trong dạy học toán ở phổ thông nói chung, ở tiểu học nói riêng giải toán có một vị trí vô cùng quan

    trọng .

    + Trước hết dạy học giải toán giúp học sinh luyện tập củng cố vận dụng các kiến thức và thao tác

    thực hành đã học , rèn luyện kỹ năng tính toán , từng bước tập dợt vận dụng kiến thức và rèn luyện kỹ

    năng thực hành vào thực tiễn .

    + Qua việc dạy – học giải toán giáo viên có thể giúp học sinh từng bước phát triển tư duy , rèn luyện

    phương pgháp và kỹ năng suy luận .

    + Qua giải toán học sinh rèn luyện được đức tính và phong cánh làm việc của người lao động như : ý

    chí khắc phục khó khăn , thói quen xét đoán , tính cẩn thận , chu đáo, cụ thể là làm việc có kế hoạch, có

    kiểm tra kết quả cuối cùng , hình thành rèn luyện khả năng suy nghĩ độc lập , linh hoạt . Xây dựng lòng

    ham thích , tìm tòi sáng tạo ở mức độ khác nhau từ đơn giản đến phức tạp .

    – Xét riêng về góc độ giải toán có văn ở tiểu học quá trình giải toán theo 4 bước.

    Bước 1 : tìm hiểu kỹ đầu bài

    Bước 2 : lập kế hoạch giải toán.

    Bước 3 : Thực hiện kế hoạch giải

    Bước 4 : Kiểm tra lời giải và đánh giá cách giải .

    – Trong 4 bước của quá trình giải toán có văn thì bước 1 ” Tìm hiểu kỹ đầu bài ” Có vị trí vô cùng

    quan trọng , có thể ví như “chiếc chìa khoá ” để mở ra kho tàng tri thức , bởi lẽ có làm tốt được bước

    này thì các bước sau mới đi đúng hướng và đạt kết quả cao.

    – Mặt khác vai trò của bước 1 trong giải toán còn có một ý nghĩa khác : Rèn luyện cho học sinh năng

    lực tìm hiểu vấn đề , năng lực phát hiện giải quyết vấn đề .

    2 – Cơ sở lí luận :

    Trang

    1

    Phan Thơ Đào

    Hướng dẫn học sinh giải toán có lời văn

    Qua những năm giảng dạy thực tế, qua trao đổi với đồng nghiệp bản thân rút ra được một số kinh

    nghiệm để tăng cường sự hứng thú trong học tập cho HS, giúp các em chủ động tham gia tích cực các

    hoạt động học tập:

    a/ Thực hiện việc đổi mới trong phương pháp giảng dạy: Giáo viên phải chủ động thực hiện đổi mới

    cách giảng dạy, cách học của học sinh, đổi mới cách đánh giá học sinh theo tinh thần chỉ đạo của Bộ

    Giáo dục – Đào tạo từ đó sẽ có tác dụng tốt trong việc đưa học sinh từ vai trũ thụ động sang vai trũ chủ

    động trong việc tiếp thu kiến thức bài giảng.

    b/ Trong mỗi tiết học giáo viên cần quan tâm đến từng đối tượng HS tùy theo trỡnh độ HS, giáo viên sẽ

    giao những nhiệm vụ học tập vừa với sức học, tránh những yêu cầu quá dễ hoặc quá khó cho HS.

    c/ Dạy học theo nhúm, trỡnh độ: Một phương pháp giúp cho tất cả các HS cùng tiến bộ:

    Trong giảng dạy, người giáo viên luôn chú ý, quan tõm đến cách giải của từng học sinh để đưa ra các

    phương pháp giải tóan có lời văn phù hợp từng trỡnh độ các em.

    Nên tôi đó đưa ra sáng kiến kinh nghiệm: ” Hướng dẫn học sinh giải tóan có lời văn ở HS tiểu học”

    cho mọi người cùng đóng góp.

    3 – Cơ sở thực tiễn:

    – Qua quan sát quá trình giải toán của học sinh tiểu học ta thấy học sinh có thể sử dụng nhiều thủ thuật

    dựa trên việc tái hiện các mẫu đã biết hoặc trên cơ sở vận dụng các kiến thức đã học . Tuy nhiên do sự

    chú ý chưa bền vững khả năng tập trung tư tưởng vào mục đích cuối cùng của bài toán còn hạn chế nên

    khi giải toán học sinh ít có khả năng ý thức được các thao tác kế tiếp nhau trong quá trình suy luận .

    – Trong quá trình giải toán có văn cũng như vậy nhất là khi thực hiện bước 1 ” tìm hiểu kỹ đầu bài ”

    nhiều học sinh còn gặp khó khăn và thường mắc 1 số sai lầm như: bị nhầm lẫn, ngộ nhận bởi các từ

    “cảm ứng” các từ này thường gợi ra các phép tính cụ thể hoặc bị lôi cuốn vào các dữ kiện , điều kiện

    thừa hoặc yếu tố không tường minh.

    – Học sinh khó phân biệt được dữ kiện và điều kiện , không xác định được nội dung yêu cầu của bài

    đó nên học sinh gặp khó khăn trong giải toán .

    – Chính vì nhận thức được vai trò quan trọng của giải toán có văn và đặc biệt là bước 1 ” tìm hiểu kỹ

    đầu bài”. Trong những năm qua khi trực tiếp giảng dạy các khối lớp tôi đã thực hiện tốt vấn đề này và

    đạt đượckết quả khả quan. Trong kinh nghiệm này tôi trình bày một số khó khăn mà học sinh tiểu học

    thường gặp khi giải toán có văn đặc biệt là những khó khăn gặp phải khi thực hiện bước 1″ tìm hiểu kỹ

    đầu bài ” và đưa ra một số giải pháp khắc phục những khó khăn đó.

    4 – Nội dung nghiên cứu:

    Trang

    2

    Phan Thơ Đào

    Hướng dẫn học sinh giải toán có lời văn

    I- Những vấn đề chung

    Muốn giảng dạy tốt toán có văn ở tiểu học đặc biệt là thực hiện bước một” tìm hiểu kỹ đầu bài”thì

    người giáo viên phải nắm được vai trò của bước 1 và những công việc mà trong bước 1phải thực hiện.

    1) Vai trò của bước 1″ tìm hiểu kỹ đầu bài”trong giải toán có văn.

    – Bước 1 là bước” tìm hiểu kỹ đầu bài” có vị trí vô cùng quan trọng, trong bước này học sinh phải đọc

    kỹ đầu bài xác định được yếu tố cơ bản của bài toán( dữ kiện, điều kiện và ẩn số) phải tóm tắt được bài

    toán.

    – Thực tế cho thấy học sinh tiểu học gặp nhiều khó khăn khi phân biệt các yếu tố cơ bản của bài toán,

    khó nhận thức được tính chất của cái đã cho, dễ nhầm cái cần tìm với cái đã cho. Nhất là không nhận

    thức được vai trò của câu hỏi trong bài toán, khó nhận rõ quan hệ lôgíc giữa dự kiện và ẩn số.

    – Nội dung bài toán ở tiểu học thường nêu ra những tình huống quen thuộc gần gũi với học sinh, trong

    đó các dự kiện thường là các đại lượng. khi các em tìm hiểu đầu bài toán thì các em thường bị phân tán

    vào nội dung cụ thể của đại lượng hơn là vào các yếu tố cần thiết cho việc diễn tả điều kiện của bài theo

    yêu cầu của câu hỏi.

    – Trong các bài toán của tiểu học, các dự kiện thường là không thừa hoặc không thiếu. Vì vậy học sinh

    tiểu học thường quan niệm bài toán bao giờ cũng có đáp số, vấn đề là tìm cách nào đó để có đáp số.

    Nhưng khi mà đề toán ra ngoài cách đó thì học sinh rất lúng túng kể cả học sinh giỏi.

    – Nhiều bài toán ở tiểu học chứa các từ gọi là” chìa khoá” hay từ”cảm ứng mà nội dung của nó thường

    gợi ra những phép tính cụ thể: Chẳng hạn” thêm” gợi các phép tính cộng’ bớt”gợi phép tính trừ..nhiều

    trường hợp do học sinh không đọc kỹ đầu bài mà các em bị ám ảnh bởi tác dụng “cảm ứng”đó và chọn

    sai phép tính.

    – Học sinh tiểu học thường xử lý các điều kiện và dữ kiện theo trình tự đưa ra trong đầu bài toán hoặc

    theo tiến trình diễn biến của sự việc. Nếu đảo ngược các các sự việc hay trình bày các dữ kiện khác với

    thứ tự thì nhiều học sinh còn gặp khó khăn.

    – Nhiều bài toán có dữ kiện đưa ra không tường minh cũng là một vấn đề khó đối với học sinh tiểu

    học.

    Tóm lại : Bước 1 trong giải toán có văn có vị trí vô cùng quan trọng , bởi vì chỉ khi xác định được

    nội dung , yêu cầu của đầu bài thì học sinh mới dễ dàng tìm ra cách giải . Như vậy có thực hiện được

    tốt được bước 1 thì các bước sau mới đi đúng hướng và đạt kết quả cao.

    Trang

    3

    Phan Thơ Đào

    Hướng dẫn học sinh giải toán có lời văn

    2 . Những công việc của bước 1.

    – Việc 1. đọc kỹ đầu bài : trước hết muốn hiểu đầu bài học sinh cần hiểu rõ cách diễn đạt bằng lời văn

    của bài toán . Nắm được ý nghĩa và nội dung của đầu bài . Giáo viên có thể yêu cầu học sinh nhắc lại

    nội dung của bài toán ( không cần thuộc lòng )

    – Việc 2 : Xác định yếu tố cơ bản của bài toán

    + Dữ kiện : là cái đã cho , đã biết trong đầu bài , thường được biểu diễn bằng danh số .

    + ẩn số : là cái chưa biết cần tìm ( là các câu hỏi của bài toán )

    + Điều kiện : Là quan hệ giữa dữ kiện và ẩn số .

    – Việc 3 : Tóm tắt đề toán .

    tóm tắt bài toán phải đạt các yêu cầu sau :

    + Ngắn gọn cô đọng

    + Thể hiện được mối quan hệ logic giữa dữ kiện , ẩn số và điều kiện .

    + Gợi ý được cách giải

    Ví dụ : Một hình thang có độ dài 2 đáy lần lượt là 110 mét và 90,2 mét. Chiều cao bằng trung

    bình cộng 2 đáy. Tính diện tích thửa ruộng đó ( Bài 3 trang 94 SGK toán 5 )

    Dữ kiện :Hai đáy là : 110 mét và 90,2 mét

    ẩn số

    : Tính diện tích thửa ruộng.

    Điều kiện : Chiều cao bằng trung bình cộng 2 đáy.

    II/ Những khó khăn thường gặp của học sinh tiểu học khi thực hiện bước 1 và những giải pháp

    khắc phục khó khăn .

    1. Khó khăn thứ nhất là : Bài toán có chứa các từ ” Cảm ứng ” hay từ ” chìa khoá ” Thì học sinh

    thường lầm lẫn ,ngộ nhận bởi vì các từ này thường gợi ra phép tính cụ thể như :” Gấp lên ” hoặc ” giảm

    đi ” bao nhiêu lần gợi ra phép tính nhân hoặc chia tương ứng chúng tôi không đọc kỹ đầu bài nên một số

    học sinh đã lầm lẫn ,ngộ nhận khi gặp phải các từ cảm ứng đó dẫn đến việc chọn sai phép tính và kết

    quả sai

    Ví dụ :

    Bao thứ nhất đựng 10 kg gạo như vậy đựng gấp đôi bao thứ hai . Hỏi bao thứ hai đựng bao nhiêu kg

    gạo ?

    Dữ kiện : Bao thứ nhất đựng 10 kg

    Trang

    4

    Phan Thơ Đào

    Hướng dẫn học sinh giải toán có lời văn

    Điều kiện : Bao thứ nhất đựng gấp đôi bao thứ hai

    ẩn số :Tính số kg gạo bao thứ hai .

    Do đầu bài có chức từ ” Cảm ứng ‘ ” gấp đôi ” nó gợi cho học sinh làm phép tính nhân . Do nhầm

    lẫn ,ngộ nhận bởi từ ” cảm ứng ” đó nên một số học sinh xác định sai và giải sai bài toán . Thực chất từ

    ” gấp đôi ” này phải làm phép chia .

    – Biện pháp khắc phục khó khăn trên .

    + Yêu cầu học sinh đọc kỹ đầu bài ,diễn tả đầu bài theo ý kiến của mình .

    + Cần hướng dẫn học sinh xử lý và phát hiện các dữ kện và điều kiện của bài toán .thấy được mối

    quan hệ giữa cái đã cho và cái cần tìm .

    + Nhận thức một cách đúng đắn các từ “cảm ứng” đó.

    + Lật đi lật lại vấn đề cho học sinh hiểu mối quan hệ giữa cái đã cho và cái cần tìm ( bao nào nhiều

    hơn ? bao nào ít hơn ? …) ,từ đó gợi được cách giải cho học sinh .

    2. Khó khăn thứ hai ;

    Khi đầu bài có chứa các yếu tố không tường minh thì học sinh thường không phát hiện ra yếu tố

    không tuờng minh đó .Do vậy việc xác định nội dung yêu cầu của đầu bài không chính xác ,không đủ

    dẫn đến giải sai .

    Ví dụ :Cả hai hộp có 12,8 kg chè . Hếu chuyển hộp thứ nhất sang hộp thứ hai 0,4 kh chè thì số kg chè

    đựng trong mỗi hộp sẽ bằng nhau . hỏi trong mỗi hộp lúc đầu có bao nhiêu kg chè .

    Dữ kiện : Hai hộp có 12,8 kg chè

    Điều kiện : Chuyển 0,4 kg từ hộp 1 sang hộp 2 thì hai hộp có số kg chè bằng nhau

    ẩn số : Tìm số chè ở mỗi hộp lúc đầu

    ở bài này phần lớn học sinh không đọc kỹ đầu bài xác định sai điều kiện của đầu bài . Yếu tố

    không tường minh ở đây là khi chuyển 0,4 kg chè từ hộp 1 sang hộp 2 thì hai hộp có số kg chè bằng

    nhau . Phần đông học sinh xác định đúng dạng cơ bản của bài toán là loại toán tìm hai số khi biết tổng

    và hiệu . Nhưng xác định sai hiệu , đa số học sinh xác định 0,4 kg là hiệu . Nhưng ở bài này hiệu là 0,8

    chứ không phải là 0,4 kg . do đó học sinh giải sai bài toán .

    – Biện pháp khắc phục khó khăn

    + yêu cầu học sinh đọc kỹ đầu bài , nêu lại đầu bài theo ý hiểu của mình .

    + Phân biệt được dữ kiện và điều kiện của đầu bài

    Trang

    5

    Phan Thơ Đào

    Hướng dẫn học sinh giải toán có lời văn

    + Hướng dẫn học sinh phát hiện ra yếu tố không tường minh trong đầu bài .

    3/ Khó khăn thứ ba

    Khi trong đầu bài có chứa các dữ kiện thừa thì học sinh không biết cách loại bỏ mà thường bị lôi

    cuốn vào các diều kiện thừa đó . Do đó dẫn đến việc tìm hiểu đầu bài gặp nhiều khó khăn .

    Ví dụ : Tâm cho Đào 5 cái kẹo . Đào cho Mai 3 cái , như vậy mỗi người có 9 cái kẹo . Trước khi cho

    cả ba người có bao nhiêu cái kẹo

    Điều kiện : Ba bạn Tâm , Đào , Mai mỗi ban có 9 cái

    Dữ kiện : Tâm cho Đào 5 cái ,Đào cho Mai 3 cái

    ẩn số : Cả ba bạn trước khi cho có mấy cái kẹo

    Bài này học sinh không phát hiện ra điều kiện cơ bản của bài toán là sau khi chop mỗi bạn có 9 cái .

    Do đầu bài có chứa cái dữ kiện thừa . Học sinh quan niệm bài toán bao giờ cũng có đầy đủ dữ kiên và

    điều kiện không thừa ,không thiếu lên nhiều học sinh lúng túng và giải sai bài toán . ở bài này chỉ cần

    quan tâm tới điều kiện ” Cả ba bạn mỗi người có 9 cái kẹo ” Vậy trước khi cho cả ba người có số kẹo: 9

    x 3 = 27 cái

    – Biên pháp : Khắc phục khó khăn .

    + Yêu cầu học sinh cần đọc kĩ đầu bài

    + Xác định được nội dung ,yêu cầu của đầu bài với những cái đã cho và những cái cần tìm .

    + Biết cách loại bỏ các dữ kiện thừa không cần thiết nếu học sinh không biết thì giáo viên phải gợi ý

    bằng câu hỏi .

    + cần hướng dẫn học sinh tập chung vào cái cần tìm tránh phân tán vào các dự kiên thừa

    + Hướng dẫn học sinh cách sàng lọc và tóm tắt đề toán một cách cô đọng và gợi được cách giải cho

    học sinh .

    4. Khó khăn thứ tư :

    Bài toán mà đưa ra các đơn vị đo không thống nhất thì nhiều học sinh còn cảm thấy lúng túng khó

    khăn trong việc xác định các yếu tố cơ bản của bài toán .

    Ví dụ : Tùng và Toàn chạy thi trên cùng một đoạn đường . Toàn chạy hết 11 phút . Tùng chạy hết giờ

    1/10 giờ . Hỏi ai chạy nhanh hơn.

    Trang

    6

    Phan Thơ Đào

    Hướng dẫn học sinh giải toán có lời văn

    Trang

    7

    Phan Thơ Đào

    Hướng dẫn học sinh giải toán có lời văn

    Trang

    8

    Phan Thơ Đào

    Hướng dẫn học sinh giải toán có lời văn

    + Hướng dẫn học sinh tóm tắt đề toán một cách chính xác, ngắn gọn được cách giải của bài toán.

    5 – Kết quả nghiên cứu:

    Qua thực tế áp dụng vào giảng dạy trong nhiều năm tôi nhận thấy khi giáo viên phát hiện được những

    khó khăn mà học sinh thường gặp khi giải toán có văn và đưa ra cánh khắc phục như trên thì chất lượng

    giải toán có văn được nâng nên rõ rệt. Đặc biệt là học sinh tự tin hơn khi giải toán có văn . Tôi đã tiến

    hành làm một số trắc nghiệm để đối chứng kết quả giữa việc sử dụng kinh nghiệm này và dạy thông

    thường. Kết quả cụ thể như sau:

    Tôi cũng tiến hành khảo sát 10 học sinh theo 2 đề.

    +) Đề 1: Thực hiện phép tính tính giá trị của biểu thức, tìm x

    + Đề 2: Các bài toán có văn.

    * Khảo sát đầu năm:

    Tổng số học sinh là 10

    Đề

    Trang

    9

    Phan Thơ Đào

    Hướng dẫn học sinh giải toán có lời văn

    Đó là những ý kiến của riêng tôi đã đúc kết được qua thực tế giảng dạy những năm qua. Những ý kiến

    đó có thể còn thiếu, cách giải quyết còn hạn chế mong thầy cô tham khảo góp ý để việc giải toán có

    văn đạt kết quả cao hơn.

    An Bình, ngày 16 tháng 03 năm 2012

    Người viết

    Trang

    10

    --- Bài cũ hơn ---

  • Giáo Án Toán Lớp 1: Giải Toán Có Lời Văn
  • Các Bước Giúp Học Sinh Lớp 1 Học Tốt Dạng Toán “giải Toán Có Lời Văn”
  • Gia Sư Toán Hướng Dẫn Học Sinh Tiểu Học Giải Toán Có Lời Văn
  • Đề Tài: Một Số Biện Pháp Giúp Học Sinh Lớp 4 Giải Toán Có Lời Văn
  • Bài Giải Của Lớp 4
  • Tài Liệu Skkn Hướng Dẫn Học Sinh Giải Toán Có Lời Văn Lớp 4

    --- Bài mới hơn ---

  • Đề Tài Đổi Mới Phương Pháp Tóm Tắt Và Giải Toán Có Lời Văn Lớp 4
  • Luận Văn Đề Tài Đổi Mới Phương Pháp Tóm Tắt Và Giải Toán Có Lời Văn Lớp 4
  • Đề Tài Nâng Cao Chất Lượng Giải Toán Có Lời Văn Cho Học Sinh Lớp 5
  • Sáng Kiến Kinh Nghiệm Nâng Cao Chất Lượng Giải Toán Có Lời Văn Cho Học Sinh Lớp 5
  • Nâng Cao Chất Lượng Giải Toán Có Lời Văn Lớp 5 Thhoasonahoabinh2Edu Doc
  • Phßng gi¸o dôc vµ ®µo t¹o HƯỚNG HÓA TRƯỜNG TIỂU HỌC HƯỚNG PHÙNG Sáng kiến kinh nghiệm Đề tài: HƯỚNG DẪN HỌC SINH LỚP 4 GIẢI TOÁN CÓ LỜI VĂN Lĩnh vực/ Môn: Toán Tên tác giả: Nguyễn huy Hoàng Chức vụ: Giáo viên Đơn vị công tác: Trường tiểu học Hướng Phùng. Năm học: 2022 – 2022. A.Tªn ®Ò tµi: H¦Íng dÉn häc sinh gi¶I to¸n cã lêi v¨n. B. PhÇn më ®Çu I. LÝ DO CHON ĐỀ TÀI : Gi¶i toê¸n cã lêi v¨n lµ mét trong nh÷ng m¹ch kiÕn thøc quan träng trong m”n to¸n ë TiÓu häc. N©ng cao chÊt l-îng d¹y häc gi¶i to¸n cã lêi v¨n lµ gãp phÇn n©ng cao chÊt l-îng d¹y häc to¸n ë TiÓu häc nãi chung. M”n To¸n ë tr-êng TiÓu häc, ngoµi viÖc trang bÞ c¸c kiÕn thøc to¸n häc cßn cã nhiÖm vô h×nh thµnh cho häc sinh c¸c n¨ng lùc häc to¸n, gi¶i to¸n cã lêi v¨n ®-îc xem lµ h×nh thøc chñ yÕu ®Ó h×nh thµnh n¨ng lùc häc to¸n cho häc sinh. Th”ng qua viÖc gi¶i to¸n cã lêi v¨n gióp häc sinh n¾m v÷ng ®-îc kiÕn thøc, h×nh thµnh kü n¨ng, kü s¶o vµ ph¸t triÓn t- duy s¸ng t¹o. tuy nhiªn viÖc d¹y häc gi¶i to¸n cã lêi v¨n ë nhiÒu tr-êng tiÓu häc hiÖn nay vÉn ch-a ®¹t kÕt qu¶ nh- mong muèn, biÓu hiÖn ë n¨ng lùc gi¶i to¸n cña häc sinh cßn nhiÒu h¹n chÕ do häc sinh cßn m¾c nhiÒu sai sãt vÒ kiÕn thøc vµ kü n¨ng trong khi nhiÒu gi¸o viªn cßn Ýt quan t©m ®Õn c¸c sai sãt ®ã, t×m ra c¸c nguyªn nh©n mµ c¸c em hay sai vµ ®-a ra c¸c biÖn ph¸p ®Ó söa ch÷a cho c¸c em. Lµm thÕ nµo ®Ó viÖc d¹y häc gi¶i to¸n cã lêi v¨n cho häc sinh líp 4 thùc sù cã hiÖu qu¶, bµi viÕt nµy t”i xin ®-a ra :Mét sè sai sãt cña häc sinh líp 4 trong gi¶i to¸n cã lêi v¨n vµ biÖn ph¸p kh¾c phôc. II.Môc ®Ých nghiªn cøu: Løa tuæi tiÓu häc lµ giai ®o¹n míi cña ph¸t triÓn t- duy – giai ®o¹n t- duy cô thÓ. Häc sinh tiÓu häc còng b-íc ®Çu cã kh¶ n¨ng thùc hiÖn viÖc ph©n tÝch, tæng hîp, trõu t-îng hãa, kh¸i qu¸t hãa vµ nh÷ng h×nh thøc ®¬n gi¶n cña suy luËn. Nh-ng kÜ n¨ng ph©n tÝch, tæng hîp… kh”ng ®ång ®Òu hoÆc kh”ng ®Çy ®ñ dÉn ®Õn kh”ng khái sai sãt trong qu¸ tr×nh lµm to¸n nhÊt lµ gi¶i c¸c bµi to¸n cã lêi v¨n ®ßi hái kh¶ n¨ng ph©n tÝch, tæng hîp cao h¬n. Khi gi¶i to¸n, th-êng ¶nh h-íng bëi mét sè tõ ‘thªm, bít nhiÒu gÊp…” t¸ch chóng ra khái ®iÒu kiÖn chung ®Ó lùa chän phÐp tÝnh t-¬ng øng víi tõ ®ã do vËy dÔ m¾c sai lÇm. Häc sinh tiÓu häc th-êng pháng ®o¸n theo c¶m nhËn nªn trong to¸n häc, häc sinh khã nhËn thøc vÒ quan hÖ kÐo theo trong suy diÔn, kh”ng t×m ra mèi quan hÖ gi÷a c¸c gi¶ 1 thiÕt cña bµi to¸n nªn h-íng gi¶i sai (TrÝch trong trang 1 ph-¬ng ph¸p d¹y to¸n cã lêi v¨n ë tiÓu häc cña gi¸o s- tiÕn sÜ Vò Quèc Chung) III. §èi t-îng nghiªn cøu: – §èi t-îng: Häc sinh líp 4. IV.§èi t-îng kh¶o s¸t ,thuÑc nghiÖm: -Häc sinh líp 4C tr-êng TH H-íng Phïng V. Ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu: – Ph-¬ng ph¸p ®iÒu tra, kh¶o s¸t thùc tÕ. – Ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu tµi liÖu. – Ph-¬ng ph¸p d¹y thùc nghiÖm ®èi chøng. – Ph-¬ng ph¸p kiÓm tra ®¸nh gi¸. – Ph-¬ng ph¸p so s¸nh, ph©n tÝch, tæng hîp. VI. Ph¹m vi vµ kÕ ho¹ch nghiªn cøu: – Néi dung ch-¬ng tr×nh, To¸n vµ ph-¬ng ph¸p d¹y häc To¸n ë tiÓu häc. – SGK 4, SGV to¸n 4, VBTT4, thùc hµnh to¸n 4, s¸ch bæ trî vµ n©ng cao to¸n 4, s¸ch båi d-ìng häc sinh giái m”n To¸n tiÓu häc. – Ph¹m vi nghiªn cøu: “Gióp häc sinh líp 4 kh¾c phôc mét sè sai sãt khi gi¶i to¸n cã lêi v¨n C. PHÇN NéI DUNG: I. Thùc tr¹ng: Qua trùc tiÕp gi¶ng d¹y, t×m hiÓu häc sinh trong líp, trong khèi, trao ®æi víi c¸c ®ång nghiÖp trong viÖc gi¶ng d¹y m”n To¸n vµ ®Æc biÖt lµ khi d¹y gi¶i to¸n cã lêi v¨n. PhÇn lín thÊy c¸c em ®· n¾m tèt c¸c ®Þnh h-íng, c¸c b-íc khi gi¶i c¸c bµi to¸n cã lêi v¨n. Bªn c¹nh ®ã còng cßn nhiÒu häc sinhkhi gi¶i to¸n kh”ng ®äc kÜ ®Ò bµi, ch-a x¸c ®Þnh kÜ yeu cÇu, mèi quan hÖ gi÷a c¸i ®· cho vµ c¸i ph¶i t×m ®Ó t×m ra h-íng gi¶i bµi to¸n. Mét sè häc sinh th-êng lÇm lÉn gi÷a c¸i nµy víi c¸c kh¸c gi÷a tæng vµ hiÖu, kh”ng chó ý ®Õn c¸c yÕu tè thùc tÕ, ®Æt 2 lêi gi¶i kh”ng phï hîp víi mçi phÐp tÝnh trong khu”n m¸y mãc, lÝ luËn r-êm rµ, néi dung kiÕn thøc cßn nhiÒu thiÕu sãt. Cã nh÷ng em gi¶i ®-îc bµi to¸n mµ kh”ng biÕt c¸ch tr×nh bµy lêi gi¶i, hay lêi gi¶i cßn nhiÒu thiÕu sãt nªn kÕt qu¶ bµi lµm cña c¸c em kh”ng ®¹t ®iÓm cao. Tõ thùc tr¹ng trªn, t”i ®Ò ra mét sè gi¶i ph¸p sau: II. BiÖn ph¸p: 1. Yªu cÇu vÒ c¸ch gi¶i c¸c d¹ng to¸n cã lêi v¨n trong ch-¬ng tr×nh to¸n 4: 1.1. C¸c d¹ng to¸n cã lêi v¨n ë líp 4: D¹ng 1: T×m sè trung b×nh céng. D¹ng 2: T×m hai sè khi biÕt tæng vµ hiÖu cña hai sè. D¹ng 3: T×m hai sè khi biÕt tæng vµ tû sè cña hai sè. D¹ng 4: T×m hai sè khi biÕt hiÖu vµ tû sè cña hai sè. 1.2. Yªu cÇu vÒ c¸ch gi¶i c¸c d¹ng to¸n cã lêi v¨n: * Khi gi¶i c¸c bµi to¸n cã lêi v¨n cÇn ®¶m b¶o c¸c yªu cÇu sau: – X¸c lËp mèi liªn hÖ gi÷a c¸i ®· cho vµ c¸i ph¶i t×m cã trong bµi to¸n. – §Æt lêi gi¶i cho c¸c phÐp tÝnh mét c¸ch chÝnh x¸c. – T×m ®-îc ®¸p sè cña bµi to¸n. * C¸c b-íc gi¶i mét bµi to¸n cã lêi v¨n: B-íc 1: T×m hiÓu bµi to¸n. – §äc ®Ò bµi to¸n, x¸c ®Þnh yªu cÇu cña bµi to¸n. B-íc 2: T×m hiÓu mèi quan hÖ gi÷a c¸c yÕu tè. – X¸c ®Þnh mèi quan hÖ gi÷a c¸i ®· cho vµ c¸i ph¶i t×m ®Ó t×m ra h-íng gi¶i bµi to¸n. B-íc 3: Thùc hiÖn lêi gi¶i bµi to¸n. – §Æt lêi gi¶i phï hîp víi mçi phÐp tÝnh trong bµi. B-íc 4: Thö l¹i. – Thay ®¸p sè t×m ®-îc vµo ®Ò bµi ®Ó kiÓm tra mèi quan hÖ gi÷a c¸c yÕu tè trong bµi. 2. Mét sè sai lÇm cña häc sinh líp 4 khi gi¶i c¸c bµi to¸n cã lêi v¨n. 2.1. Sai lÇm trong gi¶i to¸n t×m sè trung b×nh céng. 3 Khi gi¶i c¸c bµi to¸n vÒ trung b×nh céng cña c¸c sè, mét sè häc sinh th-êng lÇm lÉn gi÷a gi¸ trÞ víi ®¹i l-îng do c¸c em kh”ng thiÕt lËp ®-îc sù t-¬ng øng gi÷a gi¸ trÞ víi ®¹i l-îng. Sau ®©y lµ mét sè vÝ dô: VÝ dô 1: Mét bao g¹o c©n nÆng 50kg, mét bao ng” c©n nÆng 60kg. Mét ” t” chë 30 bao g¹o vµ 40 bao ng”. Hái ” t” ®ã chë tÊt c¶ bao nhiªu ki l” gam g¹o vµ ng”? (To¸n 4, trang 62) Mét häc sinh ®· gi¶i sai bµi to¸n trªn nh- sau: – Tæng sè bao g¹o vµ bao ng”, ” t” ®· chë lµ: 30 + 40 – 70 (bao) – Trung b×nh mçi bao nÆng lµ: (50 + 60) : 2 = 55 (kg) – Tæng sè g¹o vµ ng” ” t” ®ã ®· chë lµ: 55 x 70 – 3850 (kg) §¸p sè: 3850 kg Trong lêi gi¶i trªn häc sinh ®· nhÇm cho r”ng ®¹i l-îng sè bao g¹o t-¬ng ®ång víi ®¹i l-îng sè bao ng”, do ®ã ®· tÝnh tæng sè bao g¹o vµ ng”. §Ó kh¾c phôc sai lÇm trªn, cÇn h-íng dÉn häc sinh khèi l-îng mçi bao g¹o kh¸c víi mçi bao ng”, do ®ã ®Ó tÝnh ®-îc khèi l-îng g¹o vµ ng”, cÇn ph¶i tÝnh khèi l-îng tõng lo¹i råi céng l¹i. Lêi gi¶i ®óng cña bµi to¸n nh- sau: – Khèi l-îng g¹o, ” t” ®ã chë lµ: 50 x 30 = 1500 (kg) -Khèi l-îng ng”, ” t” ®ã chë lµ: 60 x 40 = 2400 (kg) -Tæng khèi l-îng g¹o vµ ng” ” t” ®ã chë lµ: 1500 x 2400 = 3900 (kg) §¸p sè: 3900 (kg) VÝ dô 2: Cã hai cöa hµng, mçi cöa hµng ®Òu nhËp vÒ 7128m v¶i. Trung b×nh mçi ngµy cöa hµng thø nhÊt b¸n ®-îc 264m v¶i, cöa hµng thø hai b¸n ®-îc 4 297m v¶i. Hái cöa hµng nµo b¸n hÕt sè v¶i ®ã sím h¬n vµ sím h¬n mÊy ngµy? (To¸n 4 trang 86) Mét sè häc sinh ®· gi¶i sai bµi to¸n trªn nh- sau: – Sè v¶it rung b×nh mçi ngµy cöa hµng thø hai b¸n nhiÒu h¬n cöa hµng thø nhÊt lµ: 297 – 264 = 33 (m) – Cöa hµng thø hai b¸n hÕt sím h¬n cöa hµng thø nhÊt sè ngµy lµ: 7128 : 33 = 216 (ngµy) §¸p sè: 216 ngµy Trong lêi gi¶i trªn häc sinh ®· nhÇm sè mÐt v¶i c¶ hai cöa hµng ®· nhËp vÒ thµnh sè mÐt v¶i cöa hµng thø hai b¸n ®-îc nhiÒu h¬n cöa hµng thø nhÊt. §Ó kh¾c phôc sai lÇm nµy, gi¸o viªn cÇn chó ý häc sinh ph©n tÝch ®Ò bµi vµ n¾m ®-îc tõ sè mÐt v¶i mçi cöa hµng nhËp vÒ vµ sè mÐt v¶it rung b×nh mçi ngµy mçi cöa hµng b¸n ®-îc sÏ tÝnh ®-îc sè ngµy mçi cöa hµng b¸n hÕt sè v¶i ®ã vµ t×m ®-îc sè ngµy cöa hµng thø hai b¸n hÕt sím h¬n. Lêi gi¶i ®óng cña bµi to¸n nh- sau: – Cöa hµng thø nhÊt b¸n hÕt sè v¶i trong sè ngµy lµ: 7128 : 264 = 27 (ngµy) – Cöa hµng thø hai b¸n hÕt sè v¶i trong sè ngµy lµ: 7128 : 297 = 24 (ngµy) – Cöa hµng thø hai b¸n hÕt sím h¬n cöa hµng thø nhÊt sè ngµy lµ: 27 – 24 = 3 (ngµy) §¸p sè: 3 ngµy 2.2. Sai lÇm trong gi¶i c¸c bµi to¸n vÒ Tæng, HiÖu vµ TØ sè cña hai sè. Nh÷ng sai lÇm th-êng gÆp cña häc sinh khi gi¶i c¸c bµi to¸n d¹ng to¸n nµy th-êng lµ kh”ng x¸c ®Þnh ®-îc tæng vµ hiÖu cña hai sè, ®Æc biÖt ®èi víi c¸c bµi to¸n cã tæng vµ hiÖu Èn do c¸c em kh”ng ®äc kÜ ®Ò bµi hoÆc kh”ng hiÓu râ ®-îc mèi quan hÖ gi÷a c¸c ®¹i l-îng ®· cho trong ®Ò bµi. §èi víi c¸c bµi to¸n cã 5 tØ sè thay ®æi, phÇn lín c¸c em ®Òu sai lÇm khi ngé nhËn ®ã lµ c¸c ®¹i l-îng kh”ng ®æi. Sau ®©y lµ mét sè vÝ dô vÒ c¸c d¹ng to¸n nµy: VÝ dô 1: Mét h×nh ch÷ nhËt cã chu vi 24cm vµ chiÒu dµi h¬n chiÒu réng 4cm. TÝnh diÖn tÝch cña h×nh ch÷ nhËt ®ã. Mét sè häc sinh dÔ m¾c sai lÇm khi gi¶i bµi to¸n trªn nh- sau: – ChiÒu réng cña h×nh ch÷ nhËt ®ã lµ: (24 -4) :2 = 10 (cm) – ChiÒu dµi cña h×nh ch÷ nhËt ®ã lµ: 10 + 4 = 14 (cm) – DiÖn tÝch h×nh ch÷ nhËt ®ã lµ: 14 x 10 = 140 (cm2) §¸p sè: 140cm2. Lêi gi¶i trªn sai v× ®· coi chu vi h×nh ch÷ nhËt lµ tæng cña chiÒu dµi vµ chiÒu réng. Cã thÓ nãi ®©y lµ mét sai lÇm kh¸ phæ biÕn, nhÊt lµ ®èi víi nh÷ng häc sinh häc trung b×nh trë xuèng do c¸c em kh”ng ®äc kÜ ®Ò bµi hoÆc sù ngé nhËn v× trong ®Ò bµi ®· cã hiÖu cña hai sè nªn dÔ dµng suy ra tæng mét c¸ch kh”ng chÝnh x¸c. §Ó kh¾c phôc sai lÇm nµy, gi¸o viªn cÇn chó ý häc sinh ®äc kü ®Ò bµi, ph©n tÝch cho häc sinh n¾m ®-îc tæng cña chiÒu dµi vµ chiÒu réng chØ b”ng mét nöa chu vi, do ®ã khi mét bµi to¸n cho biÕt chu vi h×nh ch÷ nhËt th× b¾t buéc häc sinh ph¶i ®i t×m nöa chu vi. Lêi gi¶i ®óng cña bµi to¸n nh- sau: – Nöa chu vi cña h×nh ch÷ nhËt ®ã lµ: 24 : 2 = 12 (cm) – ChiÒu réng h×nh ch÷ nhËt ®ã lµ: (12-4) : 2 = 4 (cm) – ChiÒu dµi h×nh ch÷ nhËt ®ã lµ: 4 + 4 = 8 (cm) – DiÖn tÝch h×nh ch÷ nhËt ®ã lµ: 4 x 8 = 32 (cm2) §¸p sè: 32cm2 VÝ dô 2: T×m hai sè cã trung b×nh céng b”ng 100. BiÕt sè lín h¬n sè bÐ 10 ®¬n vÞ. Mét sè häc sinh gi¶i sai bµi to¸n trªn nh- sau: – Sè lín lµ: (100 + 10) : 2 = 55 – Sè bÐ lµ: 55 – 10 = 45 §¸p sè: Sè lín: 55, sè bÐ: 45 6 Lêi gi¶i trªn sai v× ®· coi trung b×nh céng cña hai sè lµ tæng cña hai sè. §©y còng lµ mét sai lÇm kh¸ phæ biÕn, nguyªn nh©n còng lµ do häc sinh kh”ng ®äc kÜ ®Ò bµi hoÆc kh”ng n¾m ®-îc vÒ trung b×nh céng cña hai sè. §Ó kh¾c phôc sai lÇm nµy, gi¸o viªn còng cÇn chó ý häc sinh ®äc kÜ ®Ò bµi,ph©n tÝch cho häc sinh n¾m ®-îc tæng cña hai sè ph¶i b”ng hai lÇn trung b×nh céng cña hai sè ®ã, nÕu bµi to¸n cho biÕt trung b×nh céng cña hai sè th× cÇn ph¶i tÝnh tæng cña hai sè ®ã. Lêi gi¶i ®óng cña bµi to¸n nh- sau: – Tæng cña hai sè ®ã lµ: 100 x 2 = 200 – Sè lín lµ: (200 + 10) : 2 = 105 – Sè bÐ lµ: 105 – 10 = 95 §¸p sè: Sè lín: 105, sè bÐ: 95 VÝ dô 3: Lóc ®Çu TuÊn vµ Tó cã t¸t c¶ 24 viªn bi. Sau ®ã TuÊn cho Tó 4 viªn bi nªn sè bi cña TuÊn chØ nhiÒu h¬n sè bi cña Tó lµ 4 viªn. Hái lóc ®Çu mçi b¹n cã bao nhiªu viªn bi? §èi víi bµi to¸n trªn, cã nhiÒu häc sinh cã c¸ch gi¶i sai kh¸c nhau nh- sau: *C¸ch 1: Sau khi TuÊn cho Tó th× tæng sè bi cña hai b¹n cßn l¹i lµ: 24 – 4 – 20 (viªn) – Sau khi cho Tó, sè bi cña TuÊn cßn l¹i lµ: (20+4) : 2 = 12 (viªn – Sè bi cña TuÊn lóc ®Çu lµ: 12 + 4 = 16 (viªn) – Sè bi cña Tó lóc ®Çu lµ: 24 – 16 = 8 (viªn) §¸p sè: TuÊn : 16 viªn, Tó: 8 viªn Trong c¸ch gi¶i trªn, häc sinh ®· sai lÇm khi cho r”ng sè bi cña hai b¹n bÞ gi¶m ®i khi TuÊn cho Tó 4 viªn. Thùc chÊt khi TuÊn cho Tó 4 viªn th× tæng sè bi cña hai b¹n vÉn kh”ng thay ®æi. §Ó kh¾c phôc sai lÇm nµy, khi t×m hiÓu ®Ò bµi, gi¸o viªn yªu cÇu häc sinh tr¶ lêi c©u hái: Khi TuÊn cho Tó 4 viªn th× tæng sè bi cña hai b¹n cã thay ®æi kh”ng? Tõ ®ã h-íng dÉn c¸c em, khi TuÊn cho Tó 4 viªn th× sè bi cña TuÊn bÞ gi¶m ®i 4 viªn nh-ng sè bi cña Tó l¹i t¨ng thªm 4 viªn do ®ã tæng sè bi cña hai b¹n vÉn kh”ng thay ®æi. 7 *C¸ch 2: Lóc ®Çu TuÊn cã nhiÒu h¬n Tó sè bi lµ: 4 + 4 = 8 (viªn) – Sè bi cña TuÊn lóc ®Çu lµ: (24 + 8) : 2 = 16 (viªn) – Sè bi cña Tó lóc ®Çu lµ: 24 – 16 = 8 (viªn) §¸p sè: TuÊn: 16 viªn, Tó: 8 viªn ë c¸ch gi¶i 2 nµy häc sinh l¹i sai lÇm khi tÝnh hiÖu sè bi cña hai b¹n lóc ®Çu. §©y lµ mét sai lÇm rÊt dÔ m¾c ®èi víi häc sinh v× c¸c em cho r”ng sau khi cho Tó 4 viªn th× TuÊn vÉn cßn nhiÒu h¬n Tó 4 viªn do ®ã tr-íc khi cho Tó th× TuÊn nhiÒu h¬n Tó 8 viªn. Thùc tÕ khi cho Tó 4 viªn th× sè bi cña TuÊn gi¶m ®i 4 viªn cßn sè bi cña Tó l¹i t¨ng thªm 4 viªn do ®ã sè bi chªnh lÖch cña hai b¹n tr-íc vµ sau khi cho ph¶i lµ 8 viªn chø kh”ng ph¶i 4 viªn. §Ó kh¾c phôc sai lÇm nµy, gi¸o viªn cã thÓ gi¶i thÝch b”ng lêi hoÆc cã thÓ dïng s¬ ®å ®Ó gi¶i thÝch gióp häc sinh nhËn ra ®-îc hiÖu sè bi cña hai b¹n lóc ®Çu ph¶i lµ 12 viªn. Lêi gi¶i cña bµi to¸n nh- sau: C¸ch 1: Sau khi TuÊn cho Tó th× tæng sè bi cña hai b¹n kh”ng thay ®æi. – Sau khi cho Tó, sè bi cña TuÊn cßn l¹i lµ: (24 + 4) : 2 = 14 (viªn) – Sè bi cña TuÊn lóc ®Çu lµ: 14 + 4 = 18 (viªn) – Sè bi cña Tó lóc ®Çu lµ: 24 – 18 = 6 (viªn) §¸p sè: TuÊn: 18 viªn, Tó: 6 viªn C¸ch 2: Lóc ®Çu TuÊn cã nhiÒu h¬n Tó sè bi lµ: 4 + 4 x 2 = 12 (viªn) – Sè bi cña TuÊn lóc ®Çu lµ: (24 + 120 : 2 = 18 (viªn) – Sè bi cña Tó lóc ®Çu lµ: 24 – 18 = 6 (viªn) §¸p sè: TuÊn: 18 viªn, Tó: 6 viªn VÝ dô 4: MÑ h¬n con 27 tuæi. Sau 3 n¨m n÷a sè tuæi cña mÑ sÏ gÊp 4 lÇn sè tuæi con. TÝnh tuæi cña mçi ng-êi hiÖn nay. (To¸n 4 trang 176) Mét sè häc sinh ®· gi¶i sai bµi to¸n nh- sau: – Sau 3 n¨m n÷a mÑ h¬n con sè tuæi lµ: 27 + 3 = 30 (tuæi). – Ta cã s¬ ®å tuæi cña hai mÑ con 3 n¨m n÷a nh- sau: Tuæi mÑ: 30 tuæi Tuæi con: 8 Tõ s¬ ®å ta cã: – Tuæi cña con sau 3 n¨m n÷a lµ: 30 : (4 – 1) = 10 (tuæi) – Tuæi con hiÖn nay lµ: 10 – 3 = 7 (tuæi) – Tuæi mÑ hiÖn nay lµ: 27 + 7 = 34 (tuæi) §¸p sè: MÑ: 34 tuæi, con: 7 tuæi. HoÆc tuæi mÑ sau 3 n¨m n÷a lµ: 30 : (4 – 1) x 4 = 40 (tuæi) – Tuæi mÑ hiÖn nay lµ: 40 – 3 = 37 (tuæi) – Tuæi con hiÖn nay lµ: 37 – 27 = 10 (tuæi) §¸p sè: MÑ: 37 tuæi, con: 10 tuæi Trong c¸c lêi gi¶i trªn, häc sinh ®· m¾c sai lÇm khi cho r”ng hiÖu tuæi mÑ vµ tuæi con sau 3 n¨m n÷a lín h¬n hiÖu sè tuæi mÑ vµ tuæi con hiÖn nay. Thùc tÕ th× hiÖu sè tuæi cña hai ng-êi lu”n kh”ng ®æi theo thêi gian. §Ó kh¾c phôc sai lÇm nµy, gi¸o viªn cÇn h-íng dÉn cho häc sinh biÕt: HiÖu sè tuæi cña hai ng-êi ë bÊt cø thêi ®iÓm nµo ®Òu nh- nhau v× sau mçi n¨m th× mçi ng-êi cïng thªm mét tuæi. Lêi gi¶i ®óng cña bµi to¸n nh- sau: – Sau 3 n¨m n÷a th× mÑ vÉn h¬n con 27 tuæi. – Ta cã s¬ ®å tuæi cña hai mÑ con 3 n¨m n÷a nh27 tuæi Tuæi mÑ: Tuæi con: Tõ s¬ ®å ta cã: – Tuæi cña con sau 3 n¨m n÷a lµ: 27 : (4 – 1) = 9 (tuæi) – Tuæi con hiÖn nay lµ: 9 – 3 = 6 (tuæi) – Tuæi mÑ hiÖn nay lµ: 27 + 6 = 33 (tuæi). §¸p sè: MÑ: 33 tuæi, con: 6 tuæi VÝ dô 5: BiÕt hiÖn nay tuæi mÑ gÊp 10 lÇn tuæi con vµ 24 n¨m sau th× tuæi mÑ chØ gÊp 2 lÇn tuæi con. TÝnh tuæi mÑ vµ tuæi cña con hiÖn nay? Mét sè häc sinh ®· gi¶i sai bµi to¸n nh- sau: – Tuæi mÑ 24 n¨m sau h¬n tuæi mÑ hiÖn nay sè lÇn tuæi con lµ: 9 10 – 2 = 8 (lÇn tuæi con) – Tuæi con hiÖn nay lµ: 24 : 8 = 3 (tuæi) – Tuæi mÑ hiÖn nay lµ: 3 x 10 = 30 (tuæi). §¸p sè: MÑ:30 tuæi, con: 3 tuæi Trong lêi gi¶i trªn, mÆc dï ®¸p sè bµi to¸n ®óng nh-ng c¸ch gi¶i hoµn toµn sai v× tuæi mÑ vµ tuæi con hiÖn nay so víi tuæi mÑ vµ tuæi con 24 n¨m sau th× chØ cïng t¨ng mét sè n¨m chó kh”ng ph¶i t¨ng mét sè lÇn do ®ã sè lÇn tuæi con hiÖn nay vµ sè lÇn tuæi con sau nµy lµ hai ®¹i l-îng kh¸c nhau. §Ó kh¾c phôc sai lÇm nµy, gi¸o viªn cÇn gi¶i thÝch cho häc sinh do tuæi cña hai mÑ con thay nªn mçi lÇn tuæi con hiÖn nay kh¸c víi mçi lÇn tuæi con 24 n¨m sau, cã thÓ nªu thªm c¸c vÝ dô vÒ sù kh¸c biÖt ®ã. Ch¼ng h¹n n¨m nay con 2 tuæi th× mçi lÇn tuæi con hiÖn nay lµ 2 n¨m cßn mçi lÇn tuæi con khi 5 tuæi l¹i lµ 5 n¨m. Tõ ®ã ®-a ra h-íng gi¶i cña bµi to¸n: Lêi gi¶i ®óng cña bµi to¸n nh- sau: – Ta cã: HiÖu sè tuæi mÑ vµ tuæi con hiÖn nay gÊp 9 lÇn tuæi con hiÖn nay. HiÖu sè tuæi mÑ vµ tuæi con 24 n¨m sau ®óng b”ng tuæi con 24 n¨m sau. – V× hiÖu cña tuæi mÑ vµ tuæi con kh”ng thay ®æi nªn: Tuæi con 24 n¨m sau gÊp 9 lÇn tuæi con hiÖn nay. – Ta cã s¬ ®å bµi to¸n nh- sau: Tuæi con hiÖn nay: 24 n¨m Tuæi con 24 n¨m sau: Tõ s¬ ®å ta cã: – Tuæi con hiÖn nay lµ: 24 : (9 – 1) = 3 (tuæi) – Tuæi mÑ hiÖn nay lµ: 3 x 10 = 30 (tuæi) §¸p sè: MÑ: 30 tuæi, con: 3 tuæi. 2.3. Sai sãt trong gi¶i bµi to¸n vÒ tØ lÖ xÝch. Nh÷ng sai sãt cña häc sinh khi gi¶i c¸c bµi to¸n vÒ tØ lÖ xÝch th-êng liªn quan ®Õn diÖn tÝch cña h×nh ch÷ nhËt. Nguyªn nh©n cña nh÷ng sai lÇm ®ã lµ do häc sinh kh”ng n¾m ch¾c tØ lÖ xÝch. Mét h×nh ch÷ nhËt ®-îc vÏ trªn b¶n ®å lµ ®· 10 ®-îc thu nhá c¶ chiÒu dµi vµ chiÒu réng nh-ng nhiÒu häc sinh l¹i nhÇm chØ tÝnh chiÒu dµi hoÆc chiÒu réng bÞ thu nhá. Sau ®©y lµ mét vÝ dô vÒ d¹ng to¸n nµy: 1 VÝ dô: Trªn b¶n ®å vÏ tØ lÖ 10000 , mét khu ®Êt h×nh ch÷ nhËt cã chiÒu dµi 5cm vµ chiÒu réng 3cm. Hái thùc tÕ khu ®Êt ®ã réng bao nhiªu mÐt vu”ng? Mét sè häc sinh ®· gi¶i bµi to¸n ®ã nh- sau: – DiÖn tÝch khu ®Êt trªn b¶n ®å lµ: 3 x 5 = 15 (cm2) – DiÖn tÝch khu ®Êt ®ã trªn thùc tÕ lµ: 15 x 10000 = 150000 (cm2) – §æi: 150000cm2 = 15m2 §¸p sè: 15m2 Trong lêi gi¶i trªn, häc sinh ®· kh”ng hiÓu ®óng vÒ tØ lÖ xÝch do ®ã ®· coi diÖn tÝch cña khu ®Êt trªn thùc tÕ gÊp 10000 lÇn trªn b¶n ®å. V× vËy diÖn tÝch trªn thùc tÕ ®· bÞ gi¶m ®i 10000 lÇn. §Ó kh¾c phôc ®-îc sai lÇm trªn, gi¸o viªn cÇn chó ý häc sinh ®é dµi cña chiÒu dµi vµ chiÒu réng trªn b¶n ®å so víi ®é dµi thËt ®· bÞ gi¶m ®i 10000 lÇn nªn muèn t×m ®-îc diÖn tÝch cña khu ®Êt ®ã ta ph¶i tÝnh sè ®o chiÒu dµi vµ chiÒu réng cña khu ®Êt trªn thùc tÕ, tõ ®ã tÝnh diÖn tÝch cña khu ®Êt trªn thùc tÕ. Lêi gi¶i ®óng cña bµi to¸n nh- sau: – ChiÒu dµi thùc tÕ cña khu ®Êt lµ: 5 x 10000 = 5 0000 (cm) – ChiÒu réng thùc tÕ cña khu ®Êt lµ: 3 x 10000 = 3 0000 (cm) – §æi 50000cm = 500m; 30000cm = 300m – DiÖn tÝch khu ®Êt ®ã trªn thùc tÕ lµ: 300 x 500 = 15 0000 (m2) §¸p sè: 15 0000m2 2.4. Sai lÇm khi gi¶i bµi to¸n g¾n víi yÕu tè thùc tÕ. Mét sè bµi to¸n cã v¨n th-êng g¾n liÒn víi c¸c yÕu tè thùc tÕ do ®ã khi gi¶i nÕu kh”ng chó ý ®Õn c¸c yÕu tè thùc tÕ ®ã còng sÏ dÉn ®Õn nh÷ng sai lÇm. Sau ®©y lµ mét vÝ dô: 11 VÝ dô 1: Huy cã chÝn c¸i th-íc b”ng nhùa cøng trong ®ã cã 3 c¸i, mçi c¸i dµi 2dm, 4 cái mçi c¸i dµi 3dm vµ 2 c¸i mçi c¸i dµi 5dm. Hái Huy cã thÓ dïng c¶ 9 c¸i th-íc ®ã ®Ó xÕp ®-îc mét h×nh vu”ng kh”ng? Mét sè häc sinh ®· gi¶i sai bµi to¸n nh- sau: – Tæng ®é dµi cña 9 c¸i th-íc ®ã lµ: 3 x 2 + 4 x 3 + 2 x 5 = 28 (dm). – Huy cã thÓ xÕp 9 c¸i th-íc ®ã thµnh mét h×nh vu”ng cã c¹nh lµ: 28 : 4 = 7 (dm). Lêi gi¶i trªn kh”ng phï hîp víi thùc tÕ v× 9 c¸i th-íc ®ã kh”ng thÓ xÕp thµnh 4 c¹nh, mçi c¹nh dµi 7dm ®-îc. NÕu muèn xÕp ®-îc th× ph¶i bÎ nh÷ng c¸i th-íc ®ã thµnh c¸c ®o¹n ng¾n. DÓ kh¾c phôc sai lÇm trªn cho häc sinh, gi¸o viªn cÇn chó ý c¸c em yÕu tè thùc tÕ cña bµi to¸n ®ã lµ nh÷ng chiÕc th-íc b”ng nhùa nªn khã cã thÓ bÎ thµnh nh÷ng ®o¹n ng¾n nh- ý ®Ó xÕp thµnh h×nh vu”ng. Lêi gi¶i ®óng cña bµi to¸n nh- sau: – Tæng ®é dµi cña 9 c¸i th-íc ®ã lµ: 3×2 + 4×3 + 2×5 = 28 (dm) NÕu xÕp ®-îc thµnh mét h×nh vu”ng th× h×nh vu”ng ®ã cã c¹nh lµ: 28 : 4 = 7 (dm) Ta thÊy: Tõ ®é dµi cña 9 c¸i th-íc ®· cho kh”ng thÓ xÕp thµnh 4 c¹nh h×nh vu”ng. Nh- vËy Huy kh”ng thÓ cÕp ®-îc mét h×nh vu”ng tõ 9 c¸i th-íc ®· cho. VÝ dô 2: §Ó l¸t nÒn cña 10 phßng häc h×nh ch÷ nhËt cã chiÒu dµi 8m vµ chiÒu réng 4m, ng-êi ta dïng mét lo¹i g¹ch h×nh vu”ng cã c¹nh 30cm. Hái ph¶i cÇn tÊt c¶ bao nhiªu viªn g¹ch ®Ó l¸t kÝn 10 phßng häc ®ã? Mét sè häc sinh ®· gi¶i sai bµi to¸n nh- sau: – DiÖn tÝch cña mçi phßng häc lµ: 8 x 4 = 32 (m2) – DiÖn tÝch mçi viªn g¹ch lµ: 30 x 30 = 900 (cm2) – §æi 32m2 = 320000cm2. – Ta cã phÐp chia: 320000 : 900 = 355 (d- 500) – Sè viªn g¹ch cÇn dïng ®Ó l¸t mçi phßng häc ®ã lµ: 355 + 1 = 356 (viªn) – Sè viªn g¹ch cÇn dïng ®Ó l¸t 10 phßng ®ã lµ: 356 x 10 = 3560 (viªn) 12 §¸p sè: 3560 viªn Lêi gi¶i trªn còng kh”ng phï hîp víi thùc tÕ v× nÕu dïng 355 viªn g¹ch th× mçi phßng chØ thiÕu chúng tôi vËy 10 phßng chØ thiÕu 5000cm2 do ®ã chØ cÇn thªm nhiÒu nhÊt lµ 6 viªn. §Ó kh¾c phôc sai lÇm trªn, gi¸o viªn cÇn h-íng dÉn häc sinh tÝnh diÖn tÝch nÒn cña 10 phßng häc ®ã. Lêi gi¶i ®óng cña bµi to¸n nh- sau: – DiÖn tÝch 10 phßng häc lµ: 4810 = 320m2 – DiÖn tÝch mçi viªn g¹ch lµ: 30 x 30 = 900cm2 – §æi 320m2 = 3200000cm2 – Ta cã phÐp chia: 3200000 : 900 = 3555 (d- 500) – Sè viªn g¹ch cÇn dïng ®Ó l¸t 10 phßng ®ã lµ: 3555 + 1 = 3556 (viªn) §¸p sè: 3556 (viªn) 2.5. Sai lÇm khi gi¶i bµi to¸n hợp vận dụng cách giải của dạng toán điển hình. ( Trong các bài ôn tập một số dạng toán điển hình) Trong chương trình lớp 4, ba dạng toán tìm hai đại lượng khi biết Tổng và hiệu, Tổng và Tỉ ; Hiệu và Tỉ của hai đại lượng là ba dạng toán điển hình . Có những bài toán giả thiết không cho ngay Tổng; Hiệu hoặc Tỉ số. Chình vì vậy học sinh rất dễ lúng túng không tìm ra hướng giải hoặc khi giải bài toán. Hoặc xác định hướng giải sai. Để phân biêt được ba dạng toán này giáo viên phải hệ thống kiến thức qua bảng tổng hợp sau: Trong bảng Tổng kí hiệu (T); Hiệu kí hiệu là (H). GIẢ BIẾT TÔNG VÀ THIẾT HIỆU Sơ đồ Đại lượng bé Đại lượng lớn Cách giải Cách 1: H BIẾT TỔNG VÀ TỈ BIẾT HIỆU VÀ TỈ A A m phÇn B m phÇn B H T C n phÇn D Tổng số phần : m + n C n phÇn D Hiệu số phần : m – n Đại lượng bé: (T- H) : 2 Giá trị của một phần: Giá trị của một phần : Đại lượng lớn: T – Đại T : (m + n) H : (m – n) lượng bé Đại lượng bé: Đại lượng bé: 13 Hoặc H + Đại lượng bé T: (m + n) x m H: (m- n) x m Hoặc (T+ H) :2 Đại lượng lớn: Đại lượng lớn: Cách 2: T – Đại lượng bé H + Đại lượng bé Đại lượng lớn: (T + H) Hoặc T : (m +n )x n Hoặc H : (m – n) x n :2 Đại lượng bé : T – Đại lượng lớn Hoặc Đại lượng lớn – H Hoặc (T- H):2 Bài 1: Trung bình cộng của hai số bằng 246, số lớn hơn số bé 24 đơn vị. Tìm hai số đó. Mét sè häc sinh ®· gi¶i sai bµi to¸n nh- sau: Số bé là : (246 – 24) : 2= 111 Số lớn là: 246 – 111 = 135 Đáp số: Số bé : 111 Số lớn : 135 Với bài toán này một số học sinh xác định sai số trung bình cộng là tổng và áp dụng giải. Để tránh giải sai giáo viên hỏi lại học sinh cách tìm Số trung bình cộng. Lưu ý cho học sinh: Biết trung bình cộng của hai đại lượng thì hai lần của trung bình cộng là Tổng. Lêi gi¶i ®óng cña bµi to¸n nh- sau: Tổng của hai số là: 246 x 2 = 492 Số bé là : (492 – 24) : 2= 234 Số lớn là: 492 – 234 = 258 Đáp số: Số bé : 234 Số lớn : 258 Bài tập vận dung: 14 Bài 2: Khối ba và khối bốn tham gia trồng cây. Trung bình mỗi khối phải trồng 35 cây, biết rằng số cây của khối ba trồng bằng 2 số cây của khối bốn 3 trồng. Tính số cây trồng của mỗi khối? Bài 3: Hiệu của hai số là số lớn nhất có ba chữ số , tỉ số của hai số là số bé nhất có 2 chữ số . Tìm hai số đó? Bài 4: Chu vi của hình chữ nhật gấp 6 lần chiều rộng của nó. Tìm diện tích của hình chữ nhật đó, biết chiều dài hơn chiều rộng 12cm. Bài 5: Một hình vuông có cạnh là 24cm. Một hình chữ nhật có chu vi bằng chu vi của hình vuông, chiều rộng bằng 2 chiều dài. Tính diện tích hình 3 chữ nhật đó? III.Kết quả thực hiện: Qua một năm áp dụng những sáng kiến kinh nghiệm này, lớp 4C đã gặt hái kết quả như sau: Tổng số HS : 22 em, ĐẦU NĂM Hoàn thành GHK2- CUỐI NĂM Chưa hoàn thành Hoàn thành Chưa hoàn thành SL % SL % SL % SL % 06 27,3 16 63,7 22 100% 0 0 D. KẾT LUẬN-KI£N NGHI : I.KÕt luËn: Trong qu¸ tr×nh gi¶ng d¹y ë TiÓu häc, qua nhiÒu n¨m båi d-ìng häc sinh giái m”n to¸n. T”i nhËn thÊy, ®Ó n©ng cao chÊt l-îng m”n to¸n nãi chung vµ ®Æc biÖt gióp häc sinh tr×nh bµy bµi gi¶i trong gi¶i to¸n cã lêi v¨n ®¹t kÕt qu¶ tèt, ng-êi gi¸o viªn cÇn ph¶i cã sù t×m tßi, häc hái ®Ó cã mét kiÕn thøc s©u réng. Ph¶i quan t©m s¸t sao tíi tõng ®èi t-îng häc sinh ®Ó t×m ra nh÷ng sai sãt cña c¸c em ®Ó tõ ®ã cã c¸ch söa cho c¸c em. 15 Ngoµi viÖc cã kiÕn thøc v÷ng vµng, th× ng-êi gi¸o viªn ph¶i biÕt vËn dông linh ho¹t c¸c ph-¬ng ph¸p d¹y häc nh”m gióp häc sinh tÝch cùc, s¸ng t¹o trong ho¹t ®éng häc, ph¶i cã sù chuÈn bÞ gi¸o ¸n kÜ cµng tr-íc khi lªn líp. Ngoµi nh÷ng bµi tËp trong s¸ch gi¸o khoa, cÇn ph¶i cã nh÷ng bµi tËp më réng nh”m gióp häc sinh n¾m ch¾c, s©u bµi häc. Gi¸o viªn cÇn l¾ng nghe ý kiÕn cña häc sinh, t”n träng nh÷ng th¾c m¾c cña c¸c em, kh”ng nªn bá qua hoÆc gi¶i thÝch mét c¸ch ¸p ®Æt nh÷ng th¾c m¾c ®ã. H·y coi nh÷ng th¾c m¾c cña häc sinh lµ nh÷ng t×nh huèng cã vÊn ®Ò mµ khi gi¶i quyÕt nã häc sinh sÏ ®-îc cñng cè, kh¾c s©u thªm bµi häc. Ng-êi gi¸o viªn còng cÇn ph¶i nghiªn cøu kÜ ch-¬ng tr×nh s¸ch gi¸o khoa, còng nh- néi dung, môc tiªu cña tõng bµi d¹y, nÕu kh”ng n¾m ch¾c, gi¸o viªn sÏ kh”ng hiÓu hÕt ý ®å cña s¸ch gi¸o khoa còng nh- kh”ng l-êng hÕt ®-îc c¸c t×nh huèng bÊt cËp n¶y sinh trong tiÕt d¹y, cã nh- vËy ng-êi gi¸o viªn míi cã c¸ch gi¶i quyÕt hîp lý c¸c t×nh huèng ®ã còng nh- cã kiÕn nghÞ ®iÒu chØnh, bæ sung vÒ néi dung ch-¬ng tr×nh s¸ch gi¸o khoa cho phï hîp. II KiÕn nghÞ: 1. §èi víi c¸c cÊp qu¶n lý; – CÇn quan t©m h¬n n÷a ®èi víi viÖc båi d-ìng, n©ng cao chÊt l-îng ®éi ngò gi¸o viªn. – Qua s¸ng kiÕn kinh nghiÖm trªn mong c¸c cÊp l·nh ®¹o t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó phæ biÕn c¸c kinh nghiÖm trªn mét c¸ch réng r·i tíi c¸c líp, c¸c tr-êng. 2. §èi víi gi¸o viªn: – CÇn trau dåi, tù n©ng cao vÒ kiÕn thøc, chuyªn m”n nghiÖp vô, ®Æc biÖt lµ kiÕn thøc vÒ to¸n häc cã vËy míi ®¸p øng được yªu cÇu cña m”n häc ®Çy “phong ba, b·o t¸p” nµy. Trªn ®©y lµ mét sè biÖn ph¸p nh”m kh¾c phôc nh÷ng sai lÇm cña häc sinh líp 4 trong gi¶i c¸c bµi to¸n cã lêi v¨n. Qua ®ã cho thÊy nÕu gi¸o viªn n¾m ®-îc c¸c sai sãt phæ biÕn cña häc sinh khi gi¶i to¸n cã lêi v¨n, ®ång thêi biÕt c¸ch ph©n tÝch vµ sö dông c¸c ph-¬ng ph¸p d¹y häc thÝch hîp ®Ó h¹n chÕ, söa ch÷a 16 c¸c sai sãt nµy th× n¨ng lùc gi¶i to¸n cña häc sinh sÏ ®-îc n©ng cao h¬n, tõ ®ã chÊt l-îng d¹y häc to¸n sÏ cã hiÖu qu¶ h¬n. Mong ®-îc sù trao ®æi cña c¸c ®ång nghiÖp vÒ vÊn ®Ò nµy. Xin ch©n thµnh c¶m ¬n! Hướng Phùng ,ngày 29 tháng 3 năm 2022 Ng-êi thùc hiÖn X¸C NHËN CñA HIÖU TR¦ëNG §¥N VÞ Nguyễn Huy Hoàng 17 ĐÁNH GIÁ CỦA HỘI ĐỒNG XÉT DUYỆT KINH NGHIỆM …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… 18

    --- Bài cũ hơn ---

  • Sáng Kiến Kinh Nghiệm Hướng Dẫn Học Sinh Giải Toán Có Lời Văn Ở Lớp 4
  • Bài Giải Sách Giáo Khoa Toán Lớp 9
  • Tài Liệu Luyện Thi Ket
  • Bộ Sách Market Leader 5 Levels (Ebook+Audio)
  • Bài Giải Market Leader 3
  • Hướng Dẫn Giải Toán Có Lời Văn ( 2 Phép Tính)

    --- Bài mới hơn ---

  • Chuyên Đề Giải Toán Có Lời Văn
  • Giải Toán Có Lời Văn
  • Một Số Bài Toán Giải Có Lời Văn Lớp 5
  • Giải Toán Lớp 1 Bài Giải Bài Toán Có Lời Văn (Tiếp Theo)
  • Giải Mai Lan Hương 8 Unit 5
  • Toán

    Giải toán có lời văn

    Bài toán

    Tú có 4 viên bi, mẹ cho thêm 5 viên bi nữa. Hỏi Tú có tất cả bao nhiêu viên bi?

    Bài toán

    Tú có 4 viên bi, mẹ cho thêm 5 viên bi nữa. Hỏi Tú có tất cả bao nhiêu viên bi?

    Tóm tắt

    Có: ….viên bi

    Thêm :….. viên bi

    Có tất cả:… viên bi?

    5

    4

    Bài toán

    Tú có 4 viên bi, mẹ cho thêm 5 viên bi nữa. Hỏi Tú có tất cả bao nhiêu viên bi?

    Tóm tắt

    Có: ….viên bi

    Thêm :….. viên bi

    Có tất cả:… viên bi?

    1. Để làm được bài toán cần đọc thật kĩ đề. Viết thật chính xác điều bài toán cho biết vào phần tóm tắt.

    2. Để làm bài giải ta phải xác định kĩ bài toán hỏi điều gì? ( đây chính là câu hỏi của bài toán)

    1. Để làm được bài toán cần đọc thật kĩ đề. Viết thật chính xác điều bài toán cho biết vào phần tóm tắt.

    Bài giải

    Số

    Tú có tất cả số viên bi là:

    viên bi

    4 + 5 = 9 ( viên bi)

    Đáp số: 9 viên bi.

    Bài toán

    Tú có 4 viên bi, mẹ cho thêm 5 viên bi nữa. Hỏi Tú có tất cả bao nhiêu viên bi ?

    Bài giải

    viên bi

    4 + 5 = 9 ( viên bi)

    Đáp số: 9 viên bi.

    Số …………………………………….là:

    Bài toán

    Tú có 4 viên bi, mẹ cho thêm 5 viên bi nữa. Hỏi Tú có tất cả bao nhiêu viên bi?

    Tóm tắt

    Có: ….viên bi

    Thêm :….. viên bi

    Có tất cả:… viên bi?

    Bài toán

    Tú có 35 viên bi, Tú cho bạn 5 viên bi. Hỏi Tú còn lại mấy viên bi?

    Tóm tắt

    Có: ….viên bi

    Cho :….. viên bi

    Còn lại:… viên bi?

    Tóm tắt

    Có: ….viên bi

    Cho :….. viên bi

    Còn lại:… viên bi?

    Bài toán

    Tú có 35 viên bi, Tú cho bạn 5 viên bi. Hỏi Tú còn lại mấy viên bi ?

    Bài giải

    Số

    Tú còn lại số viên bi là:

    viên bi

    35 – 5 = 30 ( viên bi)

    Đáp số: 30 viên bi.

    Bài toán

    Tú có 35 viên bi, Tú cho bạn 5 viên bi. Hỏi Tú còn lại mấy viên bi ?

    Bài giải

    viên bi

    35 – 5 = 30 ( viên bi)

    Đáp số: 30 viên bi.

    Số ……………………………….là:

    5

    35

    Bài giải

    Số viên bi Tú còn lại là:

    35 – 5 = 30 (viên bi)

    Đáp số: 30 viên bi.

    1. Bố trồng được 15 cây bưởi và 10 cây cam. Hỏi bố trồng được tất cả bao nhiêu cây?

    2. Mẹ đi chợ mua 12 cái bát, bố lại mua thêm 10 cái bát nữa. Hỏi nhà em có bao nhiêu cái bát?

    Bài tập kiểm tra

    3. Lan có 45 cái kẹo, Lan cho Bi 10 cái kẹo. Hỏi Lan còn lại bao nhiêu cái kẹo?

    4. Quyển sách có 39 trang, em đọc hết 12 trang. Hỏi quyển sách còn lại mấy trang (chưa đọc)?

    Bài tập kiểm tra

    Làm bài tập toán trang 121

    --- Bài cũ hơn ---

  • Skkn Giải Toán Có Lời Văn
  • Skkn Giải Toán Lớp 2 Cô Nhung
  • Một Số Kinh Nghiệm Rèn Kĩ Năng Giải Toán Có Lời Văn Cho Học Sinh Dân Tộc Ở Lớp 2
  • Một Số Biện Pháp Rèn Kĩ Năng Giải Toán Có Lời Văn Cho Học Sinh Lớp 2
  • Đề Tài Rèn Kĩ Năng Giải Toán Có Lời Văn Cho Học Sinh Lớp 2
  • Hướng Dẫn Phương Pháp Dạy Giải Toán Có Lời Văn Lớp 2

    --- Bài mới hơn ---

  • Một Số Kinh Nghiệm Nhỏ Qua Việc Dạy Giải Toán Có Lời Văn Lớp 2
  • Sáng Kiến Kinh Nghiệm Một Số Biện Pháp Giúp Học Sinh Giải Bài Toán Có Lời Văn Lớp 2
  • Sáng Kiến Kinh Nghiệm Một Số Biện Pháp Nâng Cao Chất Lượng Giải Toán Có Lời Văn Cho Học Sinh Lớp 2
  • Chuyen De ” Giai Toan Co Loi Van Lop 2
  • Một Số Kinh Nghiệm Qua Việc Dạy Học Giải Toán Có Lời Văn Lớp 2
  • Trong môn Toán ở Tiểu học, việc giải các bài toán có lời văn chiếm một vị trí rất quan trọng vì : Các khái niệm, các quy tắc về Toán nói chung đều được giảng dạy thông qua các ví dụ bằng số và giải các bài toán, phần lớn nội dung trong sách giáo khoa là dành cho các bài toán, kết quả học tập môn Toán của học sinh thường được đánh giá qua kỹ năng giải các bài toán có lời văn.

    Giải toán giúp học sinh hình thành, củng cố vận dụng kiến thức, kỹ năng về Toán. Đồng thời qua giải toán, giáo viên dễ dàng phát hiện những ưu điểm hoặc những thiếu sót trong kiến thức, kỹ năng của học sinh, để giúp các em phát huy ưu điểm khắc phục thiếu sót.

    Việc giải toán còn có tác dụng giáo dục các em ý chí vượt khó, đức tính cẩn thận, chu đáo, làm việc có kế hoạch. Thói quen tự kiểm tra công việc của mình, có óc độc lập suy nghĩ, óc sáng tạo, phát triển tư duy.

    Qua nhiều năm thực hiện việc đổi mới phương pháp dạy học và việc thay sách giáo khoa lớp 2, tôi đã thấy được ưu điểm khi dạy môn Toán dạng bài : giải toán có lời văn, học sinh đọc được đề bài, tóm tắt được bài toán dễ dàng và tự phát huy tính tích cực, tìm tòi ngay đáp số bài toán và biết trình bày bài giải một cách hoàn chỉnh.

    Mặt khác, nhằm từng bước kiện toàn phương pháp dạy toán có lời văn đạt được hiệu quả cao hơn.

    CHUYÊN ĐỀ : I/ ĐẶT VẤN ĐỀ: Trong môn Toán ở Tiểu học, việc giải các bài toán có lời văn chiếm một vị trí rất quan trọng vì : Các khái niệm, các quy tắc về Toán nói chung đều được giảng dạy thông qua các ví dụ bằng số và giải các bài toán, phần lớn nội dung trong sách giáo khoa là dành cho các bài toán, kết quả học tập môn Toán của học sinh thường được đánh giá qua kỹ năng giải các bài toán có lời văn. Giải toán giúp học sinh hình thành, củng cố vận dụng kiến thức, kỹ năng về Toán. Đồng thời qua giải toán, giáo viên dễ dàng phát hiện những ưu điểm hoặc những thiếu sót trong kiến thức, kỹ năng của học sinh, để giúp các em phát huy ưu điểm khắc phục thiếu sót. Việc giải toán còn có tác dụng giáo dục các em ý chí vượt khó, đức tính cẩn thận, chu đáo, làm việc có kế hoạch. Thói quen tự kiểm tra công việc của mình, có óc độc lập suy nghĩ, óc sáng tạo, phát triển tư duy. Qua nhiều năm thực hiện việc đổi mới phương pháp dạy học và việc thay sách giáo khoa lớp 2, tôi đã thấy được ưu điểm khi dạy môn Toán dạng bài : giải toán có lời văn, học sinh đọc được đề bài, tóm tắt được bài toán dễ dàng và tự phát huy tính tích cực, tìm tòi ngay đáp số bài toán và biết trình bày bài giải một cách hoàn chỉnh. Mặt khác, nhằm từng bước kiện toàn phương pháp dạy toán có lời văn đạt được hiệu quả cao hơn. II/ MỤC TIÊU CỦA GIẢI TOÁN CÓ LỜI VĂN : 1/ Kiến thức : Học sinh giải được bài toán có lời văn theo các dạng : -Đề bài cho sẵn. -Dựa vào tóm tắt. -Sơ đồ đoạn thẳng. 2/ Kỹ năng : -Học sinh biết vận dụng tìm tòi lời giải cho bài có lời văn (qua cá nhân hoặc nhóm). -Học sinh giải được bài toán có lời văn, lời giải hợp lý và kết quả đúng với yêu cầu của đề bài toán. III/ THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ : Trong những năm học vừa qua, dựa trên cơ sở bài thi của học sinh. Nhìn chung, kết quả giải bài toán có lời văn đạt tỉ lệ rất thấp, lí do đạt như vậy là do các bài toán có lời văn các em chưa hiểu, chưa nắm vững cách tiến hành thực hiện giải toán nên các em có thái độ lơ là và chán nản đối với những bài toán có lời văn. Đặc biệt là ở lời giải, các em líng túng không biết đặt như thế nào cho đúng, không xác định được yêu cầu của đề bài hỏi gì? Vì vậy dẫn đến chất lượng học tập của các em còn hạn chế. Nên cần có biện pháp khắc phục. IV/ BIỆN PHÁP THỰC HIỆN : 1/ Giải toán là một hoạt động trí tuệ khó khăn, phức tạp : Giải toán không phải chỉ dựa vào mẫu để giải mà đòi hỏi phải biết vận dụng các kỹ năng linh hoạt, sáng tạo. Đòi hỏi học sinh phải nắm được những khái niệm cơ bản khi giải toán có lời văn. Nắm vững các bước giải toán có lời văn và biết vận dụng kết hợp mẫu, khái niệm và tính sáng tạo. *Từ những vấn đề trên, ta thấy hoạt động giải toán có lời văn là một hoạt động phức tạp và khó khăn, không đơn giản. 2/ Phương pháp giảng dạy : Có nhiều phương pháp như : Hỏi đáp, quan sát, trò chơi nhưng chủ yếu là phương pháp lấy học sinh làm trung tâm. Có nhiều phương pháp nhưng không có phương pháp nào là tối ưu cả, nên trọng tâm dạy học người giáo viên phải biết kết hợp nhiều phương pháp một cách linh hoạt và sáng tạo thì mới đạt hiệu quả cao. 3/ Các bước giải toán có lời văn ở lớp 2 : a.Nghiên cứu đề bài : -Tìm hiểu bài : +Cho học sinh đọc đề bài toán nhiều lần. +Xác định yêu cầu của đề bài toán (cái đã cho và cái cần tìm). -Trình bày số liệu đã tìm được. Ví dụ : +Bài toán cho biết gì ? +Bài toán hỏi (yêu cầu tìm) gì ? b.Thiết lập các mối quan hệ của bài toán : -Định dạng phép tính và kết quả của phép tính. c.Lập kế hoạch giải bài toán. d.Tiến hành giải. -Sau khi tiến hành thiết lập các mối quan hệ và tiến hành giải toán. -Đưa ra đáp số cho bài toán. g.Kiểm tra kết quả của bài toán. -Sau khi đưa ra kết quả, học sinh cần phải kiểm tra lại đề bài và kết quả theo dự kiện đề toán. -Thay thế kết quả và thử lại theo dự kiện. 4/ Các ví dụ minh họa. a.Dạng đề cho sẵn : Ví dụ 1 : Một cửa hàng buổi sáng bán được 12 xe đạp, buổi chiều bán được 20 xe đạp. Hỏi hai buổi cửa hàng bán được tất cả bao nhiêu xe đạp ? (Sách giáo khoa Toán 2, trang 5). -Bước 1 : Học sinh đọc đề bài, xác định cái đã cho và cái cần tìm (Đề cho biết gì ? Hỏi gì ? -Bước 2 : Lập kế hoạch giải. +Muốn biết hai buổi cửa hàng bán được bao nhiêu xe đạp ta làm gì ? +Tìm lời giải (dựa vào câu hỏi của bài toán), đơn vị. -Bước 3 : Trình bày bài giải. Hai buổi cửa hàng bán được số xe đạp là : 12 +20 = 32 (xe đạp) Đáp số : 32 xe đạp. -Bước 4 : Kiểm tra đánh giá cách giải. +Xem lại dự kiện và yêu cầu của bài toán. +Lấy kết quả làm điều kiện để so sánh (32 lớn hơn các số đã cho là 12 và 20 có thể là hướng đúng, vì tất cả nghĩa là phải cộng lại ). *Lưu ý : Cần tóm tắt đề theo 1 hoặc 2 dạng sau : }? Dạng 1 Dạng 2 Buổi sáng : 12 xe đạp 12 Buoåi chieàu : 20 xe ñaïp 20 Caû hai buoåi : ? xe ñaïp b.Daïng ñeà döïa vaøo toùm taét. Ví duï 2 : Giaûi toaùn theo toùm taét sau : Goùi keïo chanh : 28 caùi Goùi keïo döøa : 26 caùi Caû haùi goùi : ? caùi. (Saùch giaùo khoa Toaùn 2, trang 22). -Böôùc 1 : Ñoïc toùm taét, xaùc ñònh caùi ñaõ cho, caùi caàn tìm. -Böôùc 2 : Laäp keá hoaïch giaûi (nhö ví duï 1). -Böôùc 3 : Tieán haønh giaûi vaø kieåm tra. c /Daïng ñeà toùm taét baèng sô ñoà ñoaïn thaúng: Ví Duï 3 : Giaûi toaùn theo toùm taét sau : Đội 1 : 15 người Đội 2 : 2người ? người (Sách giáo khoa Toán 2 trang 25) -Bước 1 : Xác định dự kiện đề toán, tìm cái đã cho và cái cần tìm. -Bước 2 : Lập kế hoạch giải (tìm lời giải, phép tính, đơn vị). -Bước 3 : Tiến hành giải. Đội hai có số người là : 15 + 2 = 17 (người) Đáp số : 17 người. -Bước 4 : Kiểm tra kết quả (như các ví dụ trước). V/ BÀI HỌC KINH NGHIỆM : -Trong quá trình thực hiện đổi mới phương pháp dạy học môn Toán (giải toán có lời văn) cần lưu ý sau : +Xây dựng nề nếp học tập cho học sinh ngay từ đầu, phân loại học sinh theo đúng trình độ và có kế hoạch bồi dưỡng kịp thời. +Nghiên cứu, tìm tòi phương pháp áp dụng đúng với nội dung bài học và đúng với trình độ của học sinh. +Kết hợp ba môi trường giáo dục, tạo niềm tin say mê học Toán giải toán của học sinh. +Phát huy được tính tích cực của học sinh, học sinh tự tìm hiểu và khắc sâu kiến thức bài học. Thạnh Phú 2, ngày 03 tháng 01 năm 2012 Người thực hiện TỔ 2 Tổ trưởng Tìa Minh Thế

    Tài liệu đính kèm:

      chuyen de giai toan co loi van lop chúng tôi

    --- Bài cũ hơn ---

  • Hướng Dẫn Học Sinh Lớp 2 Giải Bài Toán Có Lời Văn_2
  • 770 Bài Tập, Câu Hỏi Trắc Nghiệm Vật Lí 10 Chọn Lọc, Có Đáp Án.
  • Sách Giải Lưu Hoằng Trí Lớp 8 Unit 3
  • Giải Lưu Hoằng Trí 8 Unit 14
  • Giải Bài Tập Tiếng Anh Lưu Hoằng Trí 8
  • Hướng Dẫn Học Sinh Lớp 2 Giải Bài Toán Có Lời Văn_2

    --- Bài mới hơn ---

  • Hướng Dẫn Phương Pháp Dạy Giải Toán Có Lời Văn Lớp 2
  • Một Số Kinh Nghiệm Nhỏ Qua Việc Dạy Giải Toán Có Lời Văn Lớp 2
  • Sáng Kiến Kinh Nghiệm Một Số Biện Pháp Giúp Học Sinh Giải Bài Toán Có Lời Văn Lớp 2
  • Sáng Kiến Kinh Nghiệm Một Số Biện Pháp Nâng Cao Chất Lượng Giải Toán Có Lời Văn Cho Học Sinh Lớp 2
  • Chuyen De ” Giai Toan Co Loi Van Lop 2
  • SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

    ĐỀ TÀI:

    “HƯỚNG DẪN HỌC SINH LỚP 2 GIẢI BÀI TOÁN CÓ

    LỜI VĂN”

    PHẦN II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ.

    I. Đặc điểm tình hình nhà trường, lớp

    1. Khái quát chung

    Trường Tiểu học số 1 Kim Sơn, nằm cách trung tâm huyện lị khoảng 24km về

    phía Tây. Đây là trường vùng 3 đặc biệt khó khăn, gồm 3 điểm trường: Trung tâm, Sân

    bóng, Cao sơn với tổng số học sinh 315, chủ yếu là dân tộc tày, dao, xa phó.

    Riêng khối lớp 2 gồm 3 lớp với 52 học sinh.

    2. Thuận lợi, khó khăn

    * Thuận lợi :

    – Phần đông các em có nhà gần trường, tỉ lệ đi học chuyên cần cao.

    – Ngôn ngữ của các em khi nói tiếng phổ thông là tương đối tốt.

    – Điều kiện cơ sở vật chất của trường lớp tương đối khang trang, lớp cón đủ điều

    kiện cho các em học tập.

    * Khó khăn:

    – Hầu hết phụ huynh học sinh làm nghề nông đa số gia đình các em có hoàn cảnh

    khó khăn nên chưa có điều kiện quan tâm đến học sinh, chưa coi trọng việc học mà chỉ

    cho rằng học để biết chữ, chưa dành nhiều thời gian cho các em học tập.

    – Đa số nhà các em chưa có góc học tập riêng, nếu có thì cũng chưa đúng quy

    cách, nhiều em phải nằm, ngồi trên giường khi học bài, viết bài.

    – Phần đa các em học tập trên lớp, về nhà các em không có thời gian học bài và

    phụ huynh học sinh không đôn đốc các em tự học, thậm trí nhiều phụ huynh không

    biết chữ nển khó khăn cho việc dạy bảo các em.

    – Các em là dân tộc nên ảnh hưởng nhiều của tiếng mẹ đẻ.

    – Nhận thức của các em còn chậm.

    II. Thực trạng của vấn đề

    Việc dạy toán ở tiểu học mà đặc biệt là ở lớp 2 được hình thành chủ yếu là thực

    hành, luyện tập thường xuyên được ôn tập, củng cố, phát triển vận dụng trong học tập

    và trong đời sống, song trong thực tế dự giờ, thăm lớp, tôi thấy giáo viên dạy cho HS

    giải toán có lời văn thường theo các hình thức sau:

    + HS đọc đề bài 1, 2 lần.

    + GV tóm tắt lên bảng.

    + Sử dụng một vài câu hỏi gợi ý để trả lời, sau đó GV gọi 1HS khá lên bảng giải

    bài toán.

    – HS đọc đề bài 1, 2 lần.

    GV đặt câu hỏi:

    – Bài toán cho biết gì?

    – Ta phải đi tìm cái gì?

    – Ta phải làm phép tính gì?

    Em nào xung phong lên bảng làm bài?

    – HS lên bảng làm bài xong GV kiểm tra, sửa chữa hoặc bổ sung.

    Tôi thấy 2 hình thức vừa nêu ở trên chính là nguyên nhân dẫn đến kết quả HS

    giải toán có lời văn đạt chất lượng thấp trong nhà trường.

    Chính cách dạy trên đã hạn chế khả năng tư duy của HS, không phát huy được

    năng lực cho các em trong việc giải toán.

    Vì vậy nên chất lượng của một số lớp đặc biệt là khối lớp 2 chỉ chiến 40% HS

    biết giải toán, trong đó giải thành thạo chỉ chiến từ 5- 8%. Phần lớn khi các em đứng

    trước một bài toán các em chỉ đọc sơ sài 1, 2 lần đề bài rồi áp dụng các thao tác theo

    bài thầy giảng dạy để giải.

    Ví dụ: Bài toán 4 trong SGK Toán 2 (trang 33)

    Mẹ mua vè 26kg vừa gạo nếp vừa gạo tẻ, trong đó có 16kg gạo tẻ. Hỏi mẹ mua

    về bao nhiêu ki-lô-gam gạo nếp?

    Bài giải:

    26 – 16 = 10(kg)

    Đáp số: 10 kg.

    – Nguyên nhân là các em không hiểu hết các tự quan trọng trong bài toán để phân

    tích, suy luận tìm ra cách giải. Bởi vì toán có lời văn thì các em phải hiểu lời văn thì

    mới làm phép tính đúng. Khi làm phép tính thì phải hiểu lời giải này trả lời cho câu

    hỏi nào, lý do chính đó đã làm cho các em tính sai.

    – Bên cạnh đó còn cộng thêm vốn Tiếng Việt của các em còn hạn chế. Vì vậy khi

    gặp bài toán hợp các em chưa biết tư duy phân tích để tìm lời giải rồi đưa về một bài

    toán hợp giải hoàn chỉnh yêu cầu của đề bài.

    Những lý do và nguyên nhân trên khiến các em rất lo sợ khi học toán đặc biệt là

    những bài toán có lời văn.

    – Qua đề tài, này tôi hi vọng giúp cho GV đang giảng dạy ở lớp 2 trường Tiểu học

    vùng cao của huyện Bảo Yên sử dụng có hiệu quả phương pháp giải toán có lời văn

    với nội dung thực tế gần gũi với cuộc sống HS, trong đó có các loại toán sau:

    1. Bài toán về nhiều hơn.

    2. Bài toán vè ít hơn.

    3. Tìm một số hạng trong một tổng.

    * Một số bài toán nâng cao lớp 2.

    – Biết trình bày bài giải đầy đủ các câu trả lời giải, các phép tính và đáp án.

    III. Biện pháp khắc phục

    Để khắc phục được tình trạng giải toán trên tôi tôi tiến hành theo 5 bước:

    * Bước 1. Tìm hiểu nội dung bài toán:

    – Thông qua việc đọc bài toán, HS phải đọc kĩ để hiểu rõ bài toán cho biết gì? cho

    biết điều kiện gì? Bài toán hỏi cái gì? Khi đọc bài toán phải hiểu thật rõ một số từ,

    thuật ngữ quan trọng chỉ rõ tình huống quan trọng chỉ rõ tình huống toán học được

    diễn đạt theo ngôn ngữ thông thường sau đó HS “thuật lại” vắn tắt bài toán mà không

    cần đọc lại nguyên văn bài, đó là bước 1.

    * Bước 2. Tóm tắt bài toán:

    Là bước quan trọng để thể hiện phần trọng tâm và toát lên những cái phải tìm của

    đề bài.

    * Bước 3. Tìm tòi cách giải bài toán:

    Gắn liền với việc phân tích các giữ liệu, điều kiện và câu hỏi của bài toán nhằm

    xác lập mối liên hrệ giữa chúng và tìm được các phép tính số học thích hợp.

    – Minh hoạ bài toán bằng tóm tắt đề toán, dùng sơ đồ hoặc dùng mẫu thích hợp,

    tranh, ảnh…

    – Lập kế hoạch giải bài toán, có hai hình thức thể hiện: Đi từ câu hỏi của bài toán

    đến các số liệu, hoặc đi từ số liệu đến các câu hỏi của bài toán.

    Ví dụ: Lan hái được 24 bông hoa, Liên hái được nhiều hơn Lan 16 bông hoa. Hỏi

    Liên hái được bao nhiêu bông hoa?

    – Xuất phát của bài toán đến dữ kiện:

    + Bài toán hỏi gì? (Liên có bao nhiêu bông hoa?)

    + Có thể biết ngay chưa?

    + Vì sao?

    + Có thể biết được số hoa Liên hái được nhiều hơn Lan chưa? Vì sao?

    + Vậy việc đầu tiên sẽ phải tìm cái gì? Bằng cách nào?

    + Sau đó làm gì nữa? Bằng cách nào? Đã trả lời câu hỏi của bài toán chưa?

    – Xuất phát tự dữ kiện đến câu hỏi của bài toán.

    – Kết quả cuối cùng có phải là đáp số của bài toán không?

    * Bước 4. Thực hiện cách giải:

    Bài giải:

    Liên hái được số bông hoa là:

    24 + 16 = 40 (bông hoa)

    Đáp số: 40 bông hoa.

    * Bước 5. Cách giải bài toán:

    – Phân tích cách giải đúng hay sai, sai ở chỗ nào để sửa chữa. Nếu kết quả đúng

    thì ghi đáp số.

    C. Hướng dẫn HS lớp 2 giải bài toán có lời văn, thông qua ví dụ sau:

    Hoà có 4 bông hoa, bình có nhiều hơn Hoà 2 bông hoa. Hỏi Bình có mấy bông

    hoa?

    – Bước 1: Tìm hiểu nội dung bài toán:

    + Bài toán này thuộc dạng toán nào?

    + Đề bài cho chúng ta biết cái gì?

    + GV hướng dẫn cho HS tìm hiểu bước 2.

    Tóm tắt đề toán: Biểu thị số bông hoa bằng sơ đồ đoạn thẳng.

    4 bông hoa

    Hoà:

    2 bông hoa

    Bình:

    ? bông hoa

    + Tìm cách giải bài toán:

    Nhìn vào tóm tắt cho thấy Bình có nhiều hơn Hoà 2 bông hoa.

    – Muốn tìm số bông hoa của Bình thì ta phải tìm thế nào?

    * Thực hiện cách giải:

    4 + 2 = 6 (bông)

    Đáp số: 6 bông hoa.

    * Ví dụ: vườn nhà Mai có 17 cây cam, vườn nhà Hoa có ít hơn vườn nhà Mai 7

    cây cam. Hỏi vườn nhà Hoa có mấy cây cam? (Bài tập 1, Tr. 30- SGK Toán 2)

    – Hướng dẫn HS tóm tắt:

    17 cây

    Bài giải:

    Vườn nhà Hoa có số cây cam là:

    17 – 7 = 10 (cây)

    Đáp số: 10 cây cam.

    * Kiểm tra bài giải:

    Qua mấy ví dụ trên em nào biết: Muốn làm một bài toán có lời văn thì ta thực

    hiện mấy bước?

    (Thực hiện 5 bước)

    – HS xây dựng thành ghi nhớ.

    – GV ghi lên bảng từng bước sau đó gọi 1,2 HS đọc to cho cả lớp nghe.

    Giáo viên thực nghiệm

    TIẾT 24: BÀI TOÁN VỀ NHIỀU HƠN

    I. MỤC TIÊU:

    – Kiến thức: Giúp HS Hiểu khái niệm “nhiều hơn” và biết cách giải bài toán

    nhiều hơn.

    – Kĩ năng: Giúp HS biết cách trình bày và giải bài toán có lời văn về nhiều hơn.

    – Thái độ: Yêu thích học toán và có ý thức giải bài toán có lời văn.

    II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC:

    7 qủa cam có nam châm (hoặc hình vẽ trong SGK)

    III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CHỦ YẾU:

    1. Bài mới.

    a. Kiểm tra bài cũ

    Gọi 2 HS lên bảng thực hiện các yêu cầu sau:

    HS1: Đặt tính và tính: 38 + 15; 78 + 9;

    HS2: Giải bài toán theo tóm tắt.

    Vải xanh: 28 dm.

    Vải đỏ: 25 dm.

    Cả hai mảnh: …dm?

    Nhận xét và cho điểm HS.

    b. Giới thiệu bài: Trong giờ toán hôn nay chúng ta sẽ được học

    và làm quen với dạng toán có lời văn mới, đó là: Bài toán về nhiều

    hơn.

    2. Phát triển bài.

    Hoạt động 1: Giới thiệu về bài

    toán nhiều hơn:

    * Mục tiêu: Giúp HS nhận biết

    được cách giải bài toán về nhiều

    hơn.

    * Cách tiến hành:

    Yêu cầu cả lớp tập trung theo dõi

    lên bảng.

    – Cài 5 quả cam trên bảng và nói:

    Cành trên có 5 quả cam.

    – Cài 5 quả cam xuống dưới và

    nói: Cành dưới có 2 quả cam thêm

    2 quả cam nữa (gài thêm 2 quả)

    – Hãy so sánh số cam 2 cành với

    nhau.

    – Cành dưới có nhiều cam hơn

    Cành dưới có nhiều hơn bao nhiêu cành trên (3HS trả lời).

    quả (nối 5 quả trên tương ứng với – Nhiều hơn 2 quả (3 HS trả lời).

    5 quả dưới, còn thừa 2 quả).

    + Nêu bài toán: Cành trên có 5

    quả cam, cành dưới có nhiều hơn

    cành trên 2 quả cam. Hỏi cành

    dưới có bao nhiêu quả cam?

    – Muốn biết cành dưới có bao

    nhiêu quả cam ta làm như thế – Thực hiện phép cộng: 5 + 2.

    nào?

    – Số quả cam cành dưới có là

    – Hãy đọc cho thầy câu trả lời của Cành dưới có số quả cam là

    bài toán.

    Yêu cầu HS làm bài ra giấy nháp, – Làm bài:

    1HS làm bài trên bảng lớp.

    Bài giải:

    Tóm tắt:

    Số quả cam cành dưới có là:

    Cành trên: 5 quả.

    5 + 2 = 7 (quả)

    Cành dưới nhiều hơn cành trên: 2 Đáp số: 7 quả cam.

    quả.

    Cành dưới:… quả?

    Chỉnh sửa cho các em nếu các em

    còn sai.

    Hoạt động 2: Luyện tập thực

    hành.

    Bài 1:

    *Mục tiêu: Củng cố cách giải về

    bài toán nhiều hơn.

    – Đọc đề bài

    * Cách tiến hành:

    – Đọc tóm tắt

    – Gợi ý 1HS đọc đề bài.

    – Hoà có 4 bông hoa, Bình có

    – Gợi ý 1HS tóm tắt.

    nhiều hơn Hoà 2 bông hoa.

    – Bài toán cho biết gì?

    – Bình có bao nhiêu bông hoa.

    – Bài toán hỏi gì?

    Ta thực hiện phép tính 4 + 2

    – Muốn biết Bình có bao nhiêu

    bông hoa ta làm như thế nào?

    – Số bông hoa của Bình là

    – Trước khi làm phép tính ta phải Bình có số bông hoa là

    trả lời như thế nào?

    – HS làm bài.

    – Yêu cầu HS làm bài vào vở sau

    đó chỉnh sửa, nhận xét.

    Bài 2:

    *Mục tiêu: Củng cố giải bài toán

    về nhiều hơn.

    – HS đọc đề bài tóm tắt.

    * Cách tiến hành:

    – Bài toán hỏi số bi của Bảo.

    Yêu cầu HS đọc đề bài, đọc tóm – Bảo có nhiều hơn Nam 5 viên bi.

    tắt.

    Nam có 10 viên bi.

    – Bài toán hỏi gì?

    – Phép cộng 10 + 5

    Bài giải:

    Để giải bài toán này, chúng ta làm Bạn Bảo có số bi là:

    phép tính gì?

    10 + 5 = 15 (viên)

    – Yêu cầu HS tự giải bài toán.

    Đáp số: 15 viên bi.

    Bài 3:

    *Mục tiêu: Tiếp tục củng cố về – HS đọc đề bài.

    giải bài toán về nhiều hơn.

    Mận cao 95 cm. Đào cao hơn Mận

    * Cách tiến hành:

    3cm.

    Yêu cầu HS đọc đề bài.

    – Đào cao bao nhiêu cm?

    Bài toán cho biết gì?

    – Thực hiện phép cộng 95 + 3 vì

    “cao hơn” cũng giống như “nhiều

    Bài toán hỏi gì?

    hơn”.

    – Để biết Đào cao bao nhiêu cm ta – HS làm bài.

    làm như thế nào? Vì sao?

    – Yêu cầu HS làm bài vào vở, 1

    HS lên bảng làm bài.

    Bạn Đào cao là:

    Tóm tắt:

    95 + 3 = 98 (cm)

    Mận cao

    : 95cm.

    Đào cao hơn Mận

    : 3cm.

    Đào cao

    :…cm?

    4. Củng cố- dặn dò:

    Hôm nay chúng ta vừa học dạng

    toán gì?

    – Chúng ta giải các bài toán nhiều

    hơn trong bài bằng phép tính gì?

    – Tổng kết tiết học, tuyên dương

    một số em có tinh thần học tốt.

    IV. Kết quả đạt được

    Bài giải:

    Đáp số: 98 cm.

    – Bài toán về nhiều hơn.

    – Phép cộng

    Qua việc áp dụng phương pháp trên vào việc hướng dẫn học sinh giải toán có lời

    văn ở lớp 2 của trường Tiểu học số 1 Kim Sơn, tôi thấy kết quả đã có những chuyển

    biến nhất định. Học sinh biết giải toán có lời văn đã được nâng cao.

    Kết quả cụ thể đạt được qua các năm:

    Năm 2006-2007 tôi áp dụng phương pháp trên vào lớp 2 Cao Sơn do trực tiếp tôi

    giảng dạy, kết quả đạt được đến cuối năm học là:

    (Giữa học kì 2C

    Tổng

    học sinh

    số

    Học sinh biết Giải toán có

    giải toán có lời

    văn

    20

    20/20

    19/20

    2)

    PHẦN III. KẾT LUẬN

    1. Kết luận

    Qua quá trình nghiên cứu đề tài, bản thân tôi đã học hỏi được rất nhiều điều bổ

    ích và lý thú cho nghiệp vụ chuyên môn, đồng thời đáp ứng được yêu cầu đặt ra của

    thực tế giảng dạy học môn toán ở tiểu học.

    – Quá trình dạy học môn toán ở tiểu học và riêng lớp 2 có hai hoạt động rõ ràng:

    + Hoạt động dạy của thầy (giữ vai trò chỉ đạo)

    + Hoạt động học của trò (giữ vai trò tích cực, chủ động).

    Hai hoạt động này phải diễn ra đồng bộ, tạo mối quan hệ mật thiết để đạt kết quả

    cao.

    – Trong đó, dạy giải toán có lời văn là một bộ phận quan trọng của chương trình

    toán tiểu học. Nó được kết hợp chặt chẽ với nội dung của các kiến thức về số học, các

    yếu tố đại số, các yếu tố hình học.

    Dạy giải toán là một hoạt động khó khăn, phức tạp về mặt trí tuệ, do đó khi giải

    toán có lời văn đòi hỏi HS phải phát huy trí tuệ một cách tích cực linh hoạt, chủ động

    sáng tạo, đồng thời qua việc giải toán của HS mà GV dễ dàng phát hiện ra những

    nhược điểm và ưu điểm để giúp các em khắc phục và phát huy.

    Dạy toán góp phần quan trọng vào việc rèn luyện năng lực tư duy và những đức

    tính tốt đẹp của người lao động mới.

    2. Kiến nghị

    Với khả năng còn nhiều hạn chế và rất ít kinh nghiệm nghiên cứu, tôi xin nêu lên

    vài ý kiến nhỏ của bản thân nhằm giúp GV tham khảo khi hướng dẫn HS lớp 2 giải

    toán có lời văn.

    Kính mong các thầy cô giáo, mong các bạn đồng nghiệp góp ý bổ sung thêm cho

    để tài này hoàn thiện hơn.

    Xin trân trọng cảm ơn!

    --- Bài cũ hơn ---

  • 770 Bài Tập, Câu Hỏi Trắc Nghiệm Vật Lí 10 Chọn Lọc, Có Đáp Án.
  • Sách Giải Lưu Hoằng Trí Lớp 8 Unit 3
  • Giải Lưu Hoằng Trí 8 Unit 14
  • Giải Bài Tập Tiếng Anh Lưu Hoằng Trí 8
  • Giải Lưu Hoàng Trí Lớp 6 Unit 6
  • Phương Pháp Hướng Dẫn Học Sinh Lớp 5 Giải Toán Có Lời Văn

    --- Bài mới hơn ---

  • Skkn Biện Pháp Rèn Kỹ Năng Giải Toán Có Lời Văn Cho Học Sinh Lớp 5
  • Quy Trình Hướng Dẫn Học Sinh Tiểu Học Giải Toán Có Lời Văn
  • Rèn Kĩ Năng Giải Toán Có Lời Văn Cho Học Sinh Lớp 5
  • Chuyên Đề Toán Có Lời Văn
  • Giải Toán Có Lời Văn Cho Học Sinh Lớp 3
  • Chương trình giải toán tiểu học, việc giải bài toán có lời văn chiếm một vị trí rất quan trọng. Việc hình thành các khái niệm toán học, các quy tắc đều được giảng dạy thông qua giải toán có lời văn.

    Ví dụ như: Muốn hình thành phép nhân một số thập phân cho một số tự nhiên. Trước hết ta phải đưa ra bài toán như SGK / 55: Hình tam giác ABC có ba cạnh dài bằng nhau, mỗi cạnh dài 1,2m. Hỏi chu vi của hình tam giác đó bằng bao nhiêu mét?

    Học sinh phải giải bài toán bằng cách lấy 1,2 x 3 = ? (m). Từ đó chúng ta đã hình thành được cho học sinh quy tắc nhân. Đồng thời, thông qua giải toán cũng giúp giáo viên nắm được mức độ kiến thức, kĩ năng của từng học sinh, từ đó giúp giáo viên có hướng điều chỉnh phương pháp dạy học cho phù hợp với từng đối tượng nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh.

    Việc hướng dẫn học sinh cả lớp giải đúng được bài toán đã khó nhưng việc giải đúng, lời giải hay, tạo ra nhiều cách giải lại càng khó hơn. Đa số giáo viên chỉ hướng dẫn học sinh giải đúng chứ chưa chú trọng đến việc giải hay và giải nhiều cách. Khi học sinh trình bày, giáo viên chữa bài thì chưa chú ý đến sáng tạo của học sinh trong khi đặt lời giải, vì học sinh đặt lời giải không giống nhau nhưng vẫn thể hiện đúng ý. Chính vì sợ mất nhiều thời gian nên nhiều giáo viên chưa khai thác hết các cách giải khác nhau hoặc chưa ra thêm bài tập đồng dạng và nâng cao hơn để học sinh tự rèn luyện.

    Giải toán giúp học sinh vận dụng vào thực tế cuộc sống. Ví dụ như những bài toán về tính số tiền, tính số viên gạch, tính diện tích, chu vi thửa ruộng, mảnh đất,

    PHƯƠNG PHÁP HƯỚNG DẪN HỌC SINH LỚP 5 GIẢI TOÁN CÓ LỜI VĂN ************** I-Đặt vấn đề: Chương trình giải toán tiểu học, việc giải bài toán có lời văn chiếm một vị trí rất quan trọng. Việc hình thành các khái niệm toán học, các quy tắc đều được giảng dạy thông qua giải toán có lời văn. Ví dụ như: Muốn hình thành phép nhân một số thập phân cho một số tự nhiên. Trước hết ta phải đưa ra bài toán như SGK / 55: Hình tam giác ABC có ba cạnh dài bằng nhau, mỗi cạnh dài 1,2m. Hỏi chu vi của hình tam giác đó bằng bao nhiêu mét? Học sinh phải giải bài toán bằng cách lấy 1,2 x 3 = ? (m). Từ đó chúng ta đã hình thành được cho học sinh quy tắc nhân. Đồng thời, thông qua giải toán cũng giúp giáo viên nắm được mức độ kiến thức, kĩ năng của từng học sinh, từ đó giúp giáo viên có hướng điều chỉnh phương pháp dạy học cho phù hợp với từng đối tượng nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh. Việc hướng dẫn học sinh cả lớp giải đúng được bài toán đã khó nhưng việc giải đúng, lời giải hay, tạo ra nhiều cách giải lại càng khó hơn. Đa số giáo viên chỉ hướng dẫn học sinh giải đúng chứ chưa chú trọng đến việc giải hay và giải nhiều cách. Khi học sinh trình bày, giáo viên chữa bài thì chưa chú ý đến sáng tạo của học sinh trong khi đặt lời giải, vì học sinh đặt lời giải không giống nhau nhưng vẫn thể hiện đúng ý. Chính vì sợ mất nhiều thời gian nên nhiều giáo viên chưa khai thác hết các cách giải khác nhau hoặc chưa ra thêm bài tập đồng dạng và nâng cao hơn để học sinh tự rèn luyện. Giải toán giúp học sinh vận dụng vào thực tế cuộc sống. Ví dụ như những bài toán về tính số tiền, tính số viên gạch, tính diện tích, chu vi thửa ruộng, mảnh đất,... Chính vì thế việc giải toán có lời văn của học sinh còn nhiều hạn chế. Để giúp học sinh giải tốt dạng toán này trước tiên mỗi giáo viên phải thực sự yêu nghề, phải có sự đầu tư kĩ lưỡng từ phương pháp hướng dẫn cho đến việc hướng dẫn giải nhiều cách và ra bài tập nâng cao hơn. Từ những điều trên tôi thấy đây là một vấn đề không chỉ là nỗi lo của học sinh, của giáo viên mà là sự quan tâm sát sao của phụ huynh, của ngành. Khi giảng dạy lớp 5, tôi nghĩ bất kỳ một giáo viên nào thực sự tâm huyết với nghề đều phải dày công nghiên cứu làm cách nào, bằng biện pháp nào để nâng cao kĩ năng giải toán cho học sinh lớp 5 nhằm góp phần nâng cao tỉ lệ học sinh khá, giỏi của lớp mình. Vì những lí do trên mà tôi chọn đề tài: Phương pháp hướng dẫn học sinh lớp 5 giải toán có lời văn II-Nội dung - Biện pháp thực hiện: 1/-Nguyên nhân làm cho việc giải toán của học sinh lớp 5 còn hạn chế: *Do đặc điểm tâm lí: -Nhiều năm liền tiếp xúc với học sinh lớp 5, qua trao đổi với các em về môn Toán, đa số các em đều cảm thấy chán ngán đối với những bài toán giải. Dù biết rằng những dạng toán điển hình các em đã được học lặp đi lặp lại nhưng khi tiếp xúc với toán giải thì các em bị ức chế, ngán ngại. -Đặc thù của toán giải là mang tính khô khan dễ nhàm chán. Nhưng nếu giáo viên xác định, tìm ra phương pháp dạy học thích hợp sẽ gây hứng thú cho học sinh nhưng nếu chúng ta không có phương pháp hướng dẫn phù hợp học sinh sẽ không khắc sâu kiến thức và không giải được dẫn đến nhàm chán, không phát huy được tính tích cực chủ động, sáng tạo của học sinh, dẫn đến các em bị ức chế khi giải toán. -Khi lên lớp 5, các em có sự thay đổi tâm lí rõ rệt. Các em dạn dĩ hơn, quan sát, nhận xét các sự vật tỉ mỉ hơn. Nhưng các em cũng rất hay mặc cảm, tự ti khi chưa hiểu rõ vấn đề hoặc thắc mắc về một vấn đề nào đó các em chưa mạnh dạn trao đổi với bạn hay thầy (cô) vì sợ bạn cười. Ngoài ra các em còn chịu sự chi phối của các phương tiện thông tin hiện đại mà các em tiếp xúc hằng ngày. *Do hoàn cảnh gia đình: -Trường thuộc địa bàn xã, nằm cách xa thị xã, thị trấn nên đa số học sinh thuộc gia đình lao động nghèo, phải vất vả kiếm sống nên bố mẹ không quan tâm đến việc học của con em (nhất là học sinh yếu), dẫn đến các em chưa có ý thức học tốt. Phụ huynh bị hạn chế về trình độ nên khi học sinh học ở nhà gặp lúc không hiểu thì không biết hỏi ai. Hoặc phụ huynh không kiểm tra việc học ở nhà, quan tâm đến việc làm bài tập ở nhà của học sinh. Từ đó kiến thức ngày càng mai mọt, mau quên, các em rơi vào tình trạng chán nản. *Do chưa nắm vững dạng toán và phương pháp giải toán: một phần giáo viên đứng lớp chưa nắm hết các dạng toán điển hình ở tiểu học và phương pháp giải đặc trưng cho từng dạng toán. Chưa phát huy hết tác dụng của đồ dùng dạy học và các đồ dùng dạy học sáng tạo để kích thích tinh thần học tập của học sinh. Qua kết quả giảng dạy môn Toán của những năm học trước do lớp tôi chủ nhiệm cho thấy chất lượng dạy học Toán chưa cao (nhất là học sinh khá, giỏi). Năm học Sĩ số Giỏi Khá Trung bình Yếu Ghi chú SL TL SL TL SL TL SL TL 2006 - 2007 26 5 19,3% 8 30,7% 11 42,3% 2 7,7% Cả năm 2007 - 2008 32 7 21,9% 10 31,2% 13 40,6% 2 6,3% Cả năm Trước thực trạng trên, tôi luôn tự hỏi mình phải làm sao để nâng tỉ lệ học sinh khá, giỏi môn toán. 2/-Tìm hiểu hoàn cảnh gia đình, đặc điểm kiến thức từng học sinh: Đầu năm học, khi nhận bàn giao, tôi tìm hiểu tình hình học tập của lớp qua trao đổi với giáo viên lớp 4 tôi chú trọng những học sinh có năng khiếu học Toán và những học sinh yếu Toán ghi lại danh sách. -Khi thực hiện giảng dạy một, hai tuần đầu ôn tập lại kiến thức và kiểm tra chất lượng đầu năm. Qua đó, tôi tách ra học sinh giỏi, học sinh khá, học sinh trung bình và học sinh yếu môn Toán. Qua một, hai tuần đầu thực tế đứng lớp tôi luôn tạo điều kiện thăm hỏi hoàn cảnh gia đình của từng đối tượng về hoàn cảnh kinh tế, về địa bàn cư trú, về lí lịch,... Qua đó, tôi có thể nhận biết vì sao một số em lại học giỏi Toán hoặc yếu Toán. 3/-Lập kế hoạch hướng dẫn học sinh giải toán có lời văn: Muốn hướng dẫn học sinh giải được bài toán có lời văn thì trước hết giáo viên cần nắm vững các dạng toán cơ bản mà học sinh đã được học ở tiểu học và những phương pháp để giải các dạng toán đó, nhất là các dạng Toán ở lớp 4+ 5. Từ đó, đề xuất nhiều phương pháp dạy học phù hợp với từng đối tượng học sinh. Các dạng toán cơ bản đó là: -Tìm số trung bình cộng. -Tìm hai số khi biết tổng và hiệu của hai số đó. -Tìm hai số khi biết tổng và tỉ của hai số đó. -Tìm hai số khi biết hiệu và tỉ của hai số đó. -Bài toán về tỉ số phần trăm. -Bài toán về chuyển động đều. -Bài toán có nội dung hình học (chu vi, diện tích, thể tích). ............................................................... ............................................................... ................................................................. Một số phương pháp giải toán có lời văn ở Tiểu học thường là: - Phương pháp dùng sơ đồ đoạn thẳng. -Phương pháp chia tỉ lệ. -Phương pháp thay thế. -Phương pháp thử. -Phương pháp tính ngược từ cuối. -Phương pháp lựa chọn. ............................................. .............................................. ................................................ Sau khi nhận thấy bản thân đã nắm vững được các dạng toán điển hình và các phương pháp giải toán tôi tiến hành làm một số công việc như sau: a/-Gặp gỡ phụ huynh đầu năm (phiên họp lần 1) trao đổi vấn đề học tập của học sinh: -Giáo viên nêu khó khăn, thuận lợi, tình hình học tập của học sinh qua một, hai tuần thực học. -Thông qua chất lượng kiểm tra đầu năm. Từ đó, kiến nghị phụ huynh quan tâm hơn, theo dõi, nhắc nhở con em làm bài tập về nhà đầy đủ, thường xuyên hơn, cần sự hỗ trợ của gia đình nhiều hơn. b/-Phân nhóm học sinh theo trình độ: -Qua danh sách học sinh giỏi, khá, trung bình, yếu đã lập sau khi kiểm tra chất lượng đầu năm tôi chia học sinh của lớp thành 3 nhóm: +Nhóm 1: Những học sinh giỏi Toán, có kiến thức cơ bản vững chắc, đa số các em thuộc thành phần gia đình khá, có điều kiện học tập tốt, được cha mẹ quan tâm hoặc gia đình nghèo nhưng có ý chí học tập tốt nên học giỏi. +Nhóm 2: Những học sinh khá Toán cũng nắm kiến thức khá vững nhưng do thiếu cẩn thận. +Nhóm 3: Những học sinh thuộc dạng trung bình, yếu Toán, đa số các em bị mất căn bản do: phụ huynh không quan tâm, gia đình lao động nghèo, nghỉ học thường xuyên để giúp đỡ gia đình hoặc lười học. 4/-Tổ chức các biện pháp: Sau khi phân nhóm học tập theo trình độ tôi tiến hành một số biện pháp nâng cao kĩ năng giải toán của học sinh qua các công việc cụ thể: a/-Sinh hoạt với từng nhóm đối tượng và giao việc cụ thể: +Đối với nhóm 1: Tôi tiếp xúc với từng em và nắm được những điểm mạnh của từng em. Tôi ra các bài tập nâng cao hơn và yêu cầu các em giải bằng nhiều cách. Khuyến khích các em hỗ trợ lẫn nhau trong quá trình giải toán (nhất là học sinh yếu). Phân các em gần nhà lập thành một nhóm nhỏ để giúp đỡ nhau học tập. +Đối với nhóm 2: Tiếp xúc với các em qua 1, 2 tuần đầu, tôi nắm được những hạn chế thiếu sót của từng em. Từ đó, tôi luôn khuyến khích các em cần phải lưu ý, cẩn thận hơn. Cần học tập, trao đổi thêm cách giải toán với bạn, giải toán và hỗ trợ những em chưa biết giải toán hoặc giải chậm. +Đối với nhóm 3: Đây là những đối tượng học sinh cần được quan tâm nhiều hơn. Tôi lên kế hoạch phụ đạo 1 buổi / tuần, trong những giờ phụ đạo đó tôi củng cố lại cho học sinh nắm từng cách giải cho từng dạng toán, ra bài tập cụ thể theo dạng toán đó (đặc biệt là số nhỏ, dễ tính) để các em chủ yếu là biết cách giải, giải được, rồi từ từ ra bài tập khó hơn một chút. Ngoài ra tôi còn khuyến khích các em là phải mạnh dạn trao đổi khi họp nhóm và nên thắc mắc với giáo viên khi chưa hiểu được gì khi giải toán. Tôi còn thông tin cho các em biết sắp tới phải học nhóm nhỏ ở nhà và phải cố gắng làm bài tập nhiều hơn. -Đối với học sinh cá biệt như em Nguyễn Trí Hiếu: đầu óc hay quên, hay em Nguyễn Hữu Phong: nhà nghèo, ba mẹ làm ăn xa, sống với ông nội già yếu. Tôi luôn tạo điều kiện cho các em thực hành giải toán nhiều trên bảng lớp (nhất là những bài tập đơn giản). Bằng tình cảm chân thành, yêu thương, lo lắng cho các em từ đó tôi thấy các em thích làm bài tập hơn, tôi thường ra thêm bài tập đồng dạng cho học sinh tự giải ở nhà. b/-Giao việc cụ thể và tiến hành thực hiện: *Giao việc cụ thể cho học sinh: Tôi tiến hành lập các nhóm nhỏ (5 - 6 học sinh). Mỗi nhóm như thế bao gồm đủ các đối tượng học sinh: học sinh giỏi, học sinh khá, học sinh trung bình, học sinh yếu. Tôi dặn dò các em cần phải có sự hỗ trợ, giúp đỡ lẫn nhau trong khi học nhóm; học sinh giỏi phải làm gương, giảng giải cách làm cho các bạn học yếu chưa biết giải toán. Học sinh khá cố gắng khắc phục những thiếu sót, tính toán cẩn thận hơn. Các học sinh trung bình, yếu chưa biết giải toán phải chăm chú nghe hướng dẫn của bạn, làm bài tập nhiều hơn. Tôi đưa vào tiêu chí thi đua giữa các tổ. Mỗi ngày, sau buổi học tôi ra bài tập về nhà. Đầu buổi học hôm sau tôi tổ chức chữa bài, sau khi chữa bài xong, các em đổi vở cho nhau kiểm tra; Mỗi em làm đúng thì được ghi một điểm 10 cho tổ. Qua hai năm thực hiện tôi rất tâm đắc về điều này. Chỉ cần 1, 2 bài tập mỗi ngày, các em sẽ giải được bài dễ, dần dần giải bài khó hơn, nhiều cách hơn. Cứ như thế cuối mỗi buổi học là các em yêu cầu tôi ra bài tập về nhà. *Tiến hành thực hiện: Khi giảng dạy trên lớp tôi cố gắng nghiên cứu kĩ từng bài toán giải và đề ra phương pháp hướng dẫn, nội dung câu hỏi chính xác, phù hợp từng đối tượng học sinh. Khi học sinh chưa trả lời được tôi ra câu hỏi gợi ý, giảng giải; sau đó cho các em lặp lại ý đúng nhiều lần để khắc sâu kiến thức. Tôi cải tiến phương pháp hướng dẫn giải toán bằng nhiều cách. *Sử dụng phương pháp theo 4 bước: Để có thể giải được một bài toán, thường phải tuân theo một đường lối chung gồm bốn bước như sau: -Bước 1: Đọc kĩ đề toán (ít nhất là hai lần), để nắm vững nội dung, ý nghĩa của bài toán: xác định đâu là cái đã cho, đâu là cái phải tìm. Cần hết sức lưu ý tìm hiểu ý nghĩa cho các từ quan trọng trong đề toán. Chớ vội bắt tay vào tính toán khi chưa đọc kĩ đề. -Bước 2: Tóm tắt đề toán bằng sơ đồ, hình vẽ hoặc ngôn ngữ ngắn gọn. Thông qua đó, thiết lập mối quan hệ giữa những cái đã cho và những cái phải tìm. Ví dụ 1: Với bài toán "Lớp em có 46 bạn. Số bạn trai nhiều hơn số bạn gái 6 bạn. Hỏi số bạn trai và số bạn gái của lớp em? Ta có thể tóm tắt như sau: ? Bạn gái: 6 46 bạn Bạn trai: ? Ví dụ 2: Với bài toán "3 thùng mật ong đựng được 27lít. Hỏi có 5 thùng như vậy thì đựng được bao nhiêu lít?". Ta có thể tóm tắt theo một vài cách như sau: *Cách 1: 3 thùng : 27 lít 5 thùng : ? lít *Cách 2: 27 l ? l v.v... Ví dụ 3: Với bài toán "Cứ 13,5m vải thì may được 9 cái áo đồng phục cho học sinh. Biết rằng lớp 5A có 45 học sinh, lớp 5B có ít hơn 5A là 3 học sinh. Hỏi cần phải dùng bao nhiêu mét vải để may áo đồng phục cho cả hai lớp?", ta có thể tóm tắt như sau: Dùng phương pháp sơ đồ đoạn thẳng 13,5m 9 áo 45hs 5A 3hs ? hs ? m 5B -Bước 3: Phân tích bài toán để tìm cách giải Thường thường, ta xuất phát từ cái phải tìm, tức là từ câu hỏi của bài toán mà suy luận ngược lên cho tới những điều đã cho để tìm cách giải (phương pháp này là phân tích). Như vậy, ta thường phải tự hỏi mình: +Bài toán hỏi gì? +Muốn trả lời được câu hỏi đó thì phải biết cái gì? +Muốn biết cái đó thì phải thực hiện phép tính nào? Ví dụ: Với bài toán nêu trong "Ví dụ 3" ở trên, có thể phân tích để tìm cách giải như sau: +Bài toán hỏi gì? (Số mét vải cần dùng cho cả hai lớp) +Muốn tìm số vải đó ta phải làm như thế nào? (Lấy tổng số học sinh của cả hai lớp nhân với số vải để may 1 áo) +Muốn tìm tổng số học sinh của hai lớp ta làm thế nào? (Lấy số học sinh lớp 5A cộng lớp 5B) +Số học sinh lớp 5A biết chưa? (Biết rồi, 45) +Số học sinh lớp 5B biết chưa? (Chưa biết). Có thể tính bằng cách nào? (Lấy học sinh lớp 5A trừ đi 3) +Bấy giờ, muốn tìm số vải để may 1 áo ta làm thế nào? (Lấy số vải đã dùng để may 9 áo chia cho 9; tức là 13,5m : 9) Quá trình phân tích trên thường được lần lượt ghi lại vắn tắt thành sơ đồ như sau: Tổng số vải = Tổng số HS x Số vải để may 1 áo 5A + 5B (Số vải để may 9 áo) : 9 45 5A - 3 13,5m : 9 Đi ngược lại sơ đồ trên (từ dưới lên) ta có trình tự giải bài toán: Đây là phương pháp tổng hợp, giúp học sinh trình bày lời giải của bài toán (1) Tính số học sinh lớp 5B (Số học sinh lớp 5A - 3) (2) Tính tổng số học sinh hai lớp (3) Tính số vải để may 1 áo (13,5m : 9) (4) Tính tổng số vải cần dùng (Kết quả bước 2 nhân với bước 3) -Bước 4: Thực hiện chính xác các phép tính và trình bày bài giải +Thực hiện các phép tính theo trình tự đã được thiết lập để tìm đáp số. Mỗi khi thực hiện phép tính xong cần thử lại xem đã tính đúng chưa. Giải xong, phải thử xem đáp số có phù hợp với các điều kiện của bài toán không? +Trình bày bài giải của bài toán: Ví dụ, với bài toán nêu ở trên, ta trình bày bài giải như sau: Giải: Số vải để may một áo là: 13,5 : 9 = 1,5 (m) Số học sinh lớp 5B là: 45 - 3 = 42 (học sinh) Số học sinh cả hai lớp là: 45 + 42 = 87 (học sinh) Tổng số vải cần dùng là: 1,5 x 87 = 130,5 (m) Đáp số: 130,5m *Sử dụng phương pháp lựa chọn: Ví dụ: Cho 1 số có hai chữ số, trong đó chữ số hàng đơn vị gấp đôi chữ số hàng chục. Nếu lấy số đó cộng với 7 thì được số có hai chữ số giống nhau. Hãy tìm số đã cho. Giải Số có 2 chữ số, trong đó chữ số hàng đơn vị gấp đôi chữ số hàng chục. Vậy số đó có thể là: 12 ; 24 ; 36 ; 48 Xét lại điều kiện của bài toán: Nếu lấy số đó cộng với 7 thì được số có hai chữ số giống nhau. Vậy ta có: 12 + 7 = 19 ( loại ) 24 + 7 = 31 ( loại ) 36 + 7 = 42 ( loại ) 48 + 7 = 55 ( nhận ) Vậy số cần tìm là : 55 *Sử dụng hình ảnh trực quan, thực tế: Đối với những bài toán mang tính suy luận tôi thường sử dụng hình ảnh trực quan, thực tế để mang đến cho các em sự hứng thú khi giải toán. Ví dụ như: Bài 2 trang 21 / SGK: Một gia đình gồm 3 người (bố, mẹ và một con). Bình quân thu nhập hằng tháng là 800000 đồng mỗi người. Nếu gia đình đó có thêm một con nữa mà tổng thu nhập của gia đình không thay đổi thì bình quân thu nhập hằng tháng của mỗi người bị giảm đi bao nhiêu tiền? -Tôi sẽ mời 3 học sinh đứng trước lớp đóng vai bố, mẹ và con. Mỗi bạn cầm 1 tờ phiếu ghi số 800000 đồng, tôi hỏi: +Lúc đầu gia đình có mấy người? (Có 3 người) +Bình quân hằng tháng mỗi người thu nhập được bao nhiêu tiền? (800000 đồng) +Đề bài cho biết có thêm mấy người nữa? (1 người) +Vậy gia đình đó có tất cả mấy người? (4 người); Giáo viên gọi thêm 1 học sinh nữa bước vào nhóm +Đề bài cho biết số tiền thu nhập hằng tháng của mỗi người có tăng thêm không? (không) +Nhiệm vụ của các em sẽ tìm gì? (Số tiền thu nhập hằng tháng của mỗi người sẽ bị giảm đi bao nhiêu?) *Sử dụng đồ dùng dạy học linh hoạt, sáng tạo: Đây là một yếu tố vô cùng quan trọng. Ngoài những đồ dùng dạy học sẵn có, tôi cùng với đồng nghiệp bàn luận hoặc sưu tầm thêm để gây sự chú ý cho học sinh Ví dụ 1: Khi dạy bài 1 / 31 SGK: "Để lát nền một căn phòng hình chữ nhật, người ta dùng loại gạch men hình vuông có cạnh 30cm. Hỏi cần bao nhiêu viên gạch để lát nền căn phòng đó, biết rằng căn phòng đó có chiều rộng 6m, chiều dài 9m?" (Diện tích phần mạch vữa không đáng kể) Tôi mang theo viên gạch hình vuông cạnh 30cm để các em quan sát. Sau khi cho học sinh tìm hiểu đề, tôi hỏi: +Bài toán cho biết gì? (Người ta dùng loại gạch men hình vuông cạnh 30cm để lát kín căn phòng có chiều rộng 6m, chiều dài 9m) +Bài toán hỏi gì? (Cần bao nhiêu viên gạch để lát kín căn phòng?) +Để tìm được số viên gạch để lát kín căn phòng, ta cần biết gì? (Diện tích căn phòng và diện tích một viên gạch) -Giáo viên giới thiệu viên gạch: Đây là viên gạch hoa hình vuông có số đo một cạnh là 30cm (Giáo viên dùng thước đo kiểm tra lại cho cả lớp quan sát) +Khi biết được diện tích căn phòng và diện tích một viên gạch ta tìm số viên gạch bằng cách nào? (Lấy diện tích căn phòng chia cho diện tích một viên gạch) -Giáo viên cần giới thiệu cho học sinh hiểu phần mạch vữa không đáng kể nghĩa là diện tích chỗ tiếp xúc giữa 2 viên gạch khi lát nền căn phòng không tính. Kết quả là các em nhớ lâu dạng toán này và ham thích học. Ví dụ 2: Khi dạy bài 3 / 60 SGK: Trên bảng đồ tỉ lệ 1 : 1000000, quãng đường từ Thành phố Hồ Chí Minh đến Phan Thiết đo được 19,8cm. Hỏi độ dài thực của quãng đường từ Thành phố Hồ Chí Minh đến Phan Thiết là bao nhiêu ki - lô - mét? Tôi sử dụng bản đồ phân môn địa lý tạo sự hứng thú, say mê cho học sinh khi tiếp xúc dạng toán này. Có thể cho học sinh đo đạc trực tiếp trên bản đồ giúp các em vận dụng hiểu biết vào thực tế. *Sử dụng các hoạt động ôn tập hỗ trợ: Thường xuyên liên hệ với phụ huynh học sinh để cùng với gia đình đôn đốc, nhắc nhở các em học tập tốt hơn, làm bài tập đầy đủ hơn. Vì hằng ngày, cuối mỗi buổi học tôi thường ra bài tập về nhà dạng nâng cao cho học sinh làm thêm. Khi gặp bài toán khó, ngoài khả năng hỗ trợ của những phụ huynh, phụ huynh đến hỏi tôi nhiệt tình giải thích từ đó phụ huynh rất hài lòng về cách làm của tôi và đôn đốc các em học tập tốt hơn. Điều quan trọng nhất đối với môn Toán là ôn luyện kiến thức một cách thường xuyên. Đây là yếu tố quan trọng quyết định kết quả học tập của các em. Tôi thường tổ chức ôn tập, củng cố lại kiến thức mà các em hay quên và hạn chế vào chiều thứ sáu hàng tuần, đầu giờ ôn bài và 5 - 10 phút sau mỗi buổi học. 5/-Tác dụng của sáng kiến kinh nghiệm: Qua nhiều năm áp dụng biện pháp nêu trên tôi nhận thấy chất lượng dạy học môn Toán nâng lên đáng khích lệ (nhất là tỉ lệ học sinh khá, giỏi), học sinh trung bình yếu tiến bộ rõ rệt. Các em nắm chắc các dạng toán và giải chính xác hơn. Bi

    --- Bài cũ hơn ---

  • Những Bài Giải Toán Lớp 5
  • Chuyên Đề Giải Toán Có Lời Văn Lớp 4&5
  • Chuyên Đề Giải Toán Có Lời Văn Lớp 3
  • Đề Tài Một Số Biện Pháp Nâng Cao Chất Lượng Giải Toán Có Lời Văn Cho Học Sinh Lớp 5
  • “nâng Cao Chất Lượng Giải Toán Có Lời Văn Cho Học Sinh Lớp 5”
  • Đề Tài Hướng Dẫn Học Sinh Lớp 2 Giải Bài Toán Có Lời Văn

    --- Bài mới hơn ---

  • Bài Giải Toán Tìm X Lớp 2
  • Ôn Tập Giải Toán Có Lời Văn Lớp 2
  • Ôn Tập Giải Toán Có Lời Văn Lớp 2 On Tap Giai Toan Co Loi Van Lop 2 Doc
  • 40 Bài Toán Đếm Hình Lớp 1
  • Bài Toán Giải Bằng Hai Phép Tính
  • Hiện nay trong các trường đã và đang vận dụng phương pháp dạy học đổi mới, đó là cách dạy hướng vào người học hay còn gọi là “Lấy HS làm trung tâm” người thầy là người hướng dẫn chỉ đạo trong quá trình chiến lĩnh kiến thức của HS, với các môn học nói chung và môn Toán nói riêng. Để vận dụng tốt được cách dạy học mới này đòi hỏi người GV phải tâm huyết với nghề, phải dày công nghiên cứu tìm ra giải pháp thích hợp với đối tượng HS mình dạy.

    Qua xem xét và nghiên cứu thực tế dạy học toán có lời văn của khối lớp 2 trường Tiểu học số 1 Kim Sơn. Tôi thấy chỉ được khoảng 40% HS biết giải toán, còn 60% học sinh rất lơ mơ, lúng túng khi HS phải đứng trước một bài toán có lời giải.

    Dạy học toán có lời văn là một bộ phận kiến thức toán học hoàn chỉnh cho HS tiểu học. Mỗi bài toán có lời văn là một tình huống có vấn đề buộc các em phải tư duy, suy luận và phân tích tổng hợp để giải quyết vấn đề.

    Nếu các em làm tốt được bài toán thì những vấn đề mà các em gặp phải trong cuộc sống sẽ được các em vận dụng toán học để tìm ra giải pháp giải quyết tình huống. Bởi vậy, việc dạy học giải toán cần được xác định rõ ràng ngay từ những lớp đầu cấp về mục đính yêu cầu, nội dung và phương pháp dạy học.

    Qua giảng dạy thực tế của lớp 2 vài năm trước (năm học 2006-2007) tôi thấy HS gặp rất nhiều khó khăn về tính toán, tư duy, kĩ năng trong việc giải bài toán có lời văn. Chính vì những lý do trên bản thân tôi chọn kinh nghiệm: “Hướng dẫn học sinh lớp 2 giải bài toán có lời văn”.

    PHẦN I. ĐẶT VẤN ĐỀ Hiện nay trong các trường đã và đang vận dụng phương pháp dạy học đổi mới, đó là cách dạy hướng vào người học hay còn gọi là "Lấy HS làm trung tâm" người thầy là người hướng dẫn chỉ đạo trong quá trình chiến lĩnh kiến thức của HS, với các môn học nói chung và môn Toán nói riêng. Để vận dụng tốt được cách dạy học mới này đòi hỏi người GV phải tâm huyết với nghề, phải dày công nghiên cứu tìm ra giải pháp thích hợp với đối tượng HS mình dạy. Qua xem xét và nghiên cứu thực tế dạy học toán có lời văn của khối lớp 2 trường Tiểu học số 1 Kim Sơn. Tôi thấy chỉ được khoảng 40% HS biết giải toán, còn 60% học sinh rất lơ mơ, lúng túng khi HS phải đứng trước một bài toán có lời giải. Dạy học toán có lời văn là một bộ phận kiến thức toán học hoàn chỉnh cho HS tiểu học. Mỗi bài toán có lời văn là một tình huống có vấn đề buộc các em phải tư duy, suy luận và phân tích tổng hợp để giải quyết vấn đề. Nếu các em làm tốt được bài toán thì những vấn đề mà các em gặp phải trong cuộc sống sẽ được các em vận dụng toán học để tìm ra giải pháp giải quyết tình huống. Bởi vậy, việc dạy học giải toán cần được xác định rõ ràng ngay từ những lớp đầu cấp về mục đính yêu cầu, nội dung và phương pháp dạy học. Qua giảng dạy thực tế của lớp 2 vài năm trước (năm học 2006-2007) tôi thấy HS gặp rất nhiều khó khăn về tính toán, tư duy, kĩ năng trong việc giải bài toán có lời văn. Chính vì những lý do trên bản thân tôi chọn kinh nghiệm: "Hướng dẫn học sinh lớp 2 giải bài toán có lời văn". PHẦN II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ. I. Đặc điểm tình hình nhà trường, lớp 1. Khái quát chung Trường Tiểu học Sủng Trà, nằm cách trung tâm huyện lị khoảng 8km. Đây là trường vùng cao đặc biệt khó khăn, gồm 9 điểm trường: chủ yếu là dân tộc Mông. 2. Thuận lợi, khó khăn * Thuận lợi : - Phần đông các em có nhà gần trường, tỉ lệ đi học chuyên cần cao. - Ngôn ngữ của các em khi nói tiếng phổ thông là tương đối tốt. - Điều kiện cơ sở vật chất của trường lớp tương đối khang trang, lớp cón đủ điều kiện cho các em học tập. * Khó khăn: - Hầu hết phụ huynh học sinh làm nghề nông đa số gia đình các em có hoàn cảnh khó khăn nên chưa có điều kiện quan tâm đến học sinh, chưa coi trọng việc học mà chỉ cho rằng học để biết chữ, chưa dành nhiều thời gian cho các em học tập. - Đa số nhà các em chưa có góc học tập riêng, nếu có thì cũng chưa đúng quy cách, nhiều em phải nằm, ngồi trên giường khi học bài, viết bài. - Phần đa các em học tập trên lớp, về nhà các em không có thời gian học bài và phụ huynh học sinh không đôn đốc các em tự học, thậm trí nhiều phụ huynh không biết chữ nển khó khăn cho việc dạy bảo các em. - Các em là dân tộc nên ảnh hưởng nhiều của tiếng mẹ đẻ. - Nhận thức của các em còn chậm. II. Thực trạng của vấn đề Việc dạy toán ở tiểu học mà đặc biệt là ở lớp 2 được hình thành chủ yếu là thực hành, luyện tập thường xuyên được ôn tập, củng cố, phát triển vận dụng trong học tập và trong đời sống, song trong thực tế dự giờ, thăm lớp, tôi thấy giáo viên dạy cho HS giải toán có lời văn thường theo các hình thức sau: + HS đọc đề bài 1, 2 lần. + GV tóm tắt lên bảng. + Sử dụng một vài câu hỏi gợi ý để trả lời, sau đó GV gọi 1HS khá lên bảng giải bài toán. - HS đọc đề bài 1, 2 lần. GV đặt câu hỏi: - Bài toán cho biết gì? - Ta phải đi tìm cái gì? - Ta phải làm phép tính gì? Em nào xung phong lên bảng làm bài? - HS lên bảng làm bài xong GV kiểm tra, sửa chữa hoặc bổ sung. Tôi thấy 2 hình thức vừa nêu ở trên chính là nguyên nhân dẫn đến kết quả HS giải toán có lời văn đạt chất lượng thấp trong nhà trường. Chính cách dạy trên đã hạn chế khả năng tư duy của HS, không phát huy được năng lực cho các em trong việc giải toán. Vì vậy nên chất lượng của một số lớp đặc biệt là khối lớp 2 chỉ chiến 40% HS biết giải toán, trong đó giải thành thạo chỉ chiến từ 5- 8%. Phần lớn khi các em đứng trước một bài toán các em chỉ đọc sơ sài 1, 2 lần đề bài rồi áp dụng các thao tác theo bài thầy giảng dạy để giải. Ví dụ: Bài toán 4 trong SGK Toán 2 (trang 33) Mẹ mua vè 26kg vừa gạo nếp vừa gạo tẻ, trong đó có 16kg gạo tẻ. Hỏi mẹ mua về bao nhiêu ki-lô-gam gạo nếp? Bài giải: 26 - 16 = 10(kg) Đáp số: 10 kg. - Nguyên nhân là các em không hiểu hết các tự quan trọng trong bài toán để phân tích, suy luận tìm ra cách giải. Bởi vì toán có lời văn thì các em phải hiểu lời văn thì mới làm phép tính đúng. Khi làm phép tính thì phải hiểu lời giải này trả lời cho câu hỏi nào, lý do chính đó đã làm cho các em tính sai. - Bên cạnh đó còn cộng thêm vốn Tiếng Việt của các em còn hạn chế. Vì vậy khi gặp bài toán hợp các em chưa biết tư duy phân tích để tìm lời giải rồi đưa về một bài toán hợp giải hoàn chỉnh yêu cầu của đề bài. Những lý do và nguyên nhân trên khiến các em rất lo sợ khi học toán đặc biệt là những bài toán có lời văn. - Qua đề tài, này tôi hi vọng giúp cho GV đang giảng dạy ở lớp 2 trường Tiểu học vùng cao của huyện Mèo Vạc sử dụng có hiệu quả phương pháp giải toán có lời văn với nội dung thực tế gần gũi với cuộc sống HS, trong đó có các loại toán sau: 1. Bài toán về nhiều hơn. 2. Bài toán vè ít hơn. 3. Tìm một số hạng trong một tổng. * Một số bài toán nâng cao lớp 2. - Biết trình bày bài giải đầy đủ các câu trả lời giải, các phép tính và đáp án. III. Biện pháp khắc phục Để khắc phục được tình trạng giải toán trên tôi tôi tiến hành theo 5 bước: * Bước 1. Tìm hiểu nội dung bài toán: - Thông qua việc đọc bài toán, HS phải đọc kĩ để hiểu rõ bài toán cho biết gì? cho biết điều kiện gì? Bài toán hỏi cái gì? Khi đọc bài toán phải hiểu thật rõ một số từ, thuật ngữ quan trọng chỉ rõ tình huống quan trọng chỉ rõ tình huống toán học được diễn đạt theo ngôn ngữ thông thường sau đó HS "thuật lại" vắn tắt bài toán mà không cần đọc lại nguyên văn bài, đó là bước 1. * Bước 2. Tóm tắt bài toán: Là bước quan trọng để thể hiện phần trọng tâm và toát lên những cái phải tìm của đề bài. * Bước 3. Tìm tòi cách giải bài toán: Gắn liền với việc phân tích các giữ liệu, điều kiện và câu hỏi của bài toán nhằm xác lập mối liên hrệ giữa chúng và tìm được các phép tính số học thích hợp. - Minh hoạ bài toán bằng tóm tắt đề toán, dùng sơ đồ hoặc dùng mẫu thích hợp, tranh, ảnh... - Lập kế hoạch giải bài toán, có hai hình thức thể hiện: Đi từ câu hỏi của bài toán đến các số liệu, hoặc đi từ số liệu đến các câu hỏi của bài toán. Ví dụ: Lan hái được 24 bông hoa, Liên hái được nhiều hơn Lan 16 bông hoa. Hỏi Liên hái được bao nhiêu bông hoa? - Xuất phát của bài toán đến dữ kiện: + Bài toán hỏi gì? (Liên có bao nhiêu bông hoa?) + Có thể biết ngay chưa? + Vì sao? + Có thể biết được số hoa Liên hái được nhiều hơn Lan chưa? Vì sao? + Vậy việc đầu tiên sẽ phải tìm cái gì? Bằng cách nào? + Sau đó làm gì nữa? Bằng cách nào? Đã trả lời câu hỏi của bài toán chưa? - Xuất phát tự dữ kiện đến câu hỏi của bài toán. - Kết quả cuối cùng có phải là đáp số của bài toán không? * Bước 4. Thực hiện cách giải: Bài giải: Liên hái được số bông hoa là: 24 + 16 = 40 (bông hoa) Đáp số: 40 bông hoa. * Bước 5. Cách giải bài toán: - Phân tích cách giải đúng hay sai, sai ở chỗ nào để sửa chữa. Nếu kết quả đúng thì ghi đáp số. C. Hướng dẫn HS lớp 2 giải bài toán có lời văn, thông qua ví dụ sau: Hoà có 4 bông hoa, bình có nhiều hơn Hoà 2 bông hoa. Hỏi Bình có mấy bông hoa? - Bước 1: Tìm hiểu nội dung bài toán: + Bài toán này thuộc dạng toán nào? + Đề bài cho chúng ta biết cái gì? + GV hướng dẫn cho HS tìm hiểu bước 2. Tóm tắt đề toán: Biểu thị số bông hoa bằng sơ đồ đoạn thẳng. 4 bông hoa Hoà: 2 bông hoa Bình: ? bông hoa + Tìm cách giải bài toán: Nhìn vào tóm tắt cho thấy Bình có nhiều hơn Hoà 2 bông hoa. - Muốn tìm số bông hoa của Bình thì ta phải tìm thế nào? * Thực hiện cách giải: 4 + 2 = 6 (bông) Đáp số: 6 bông hoa. * Ví dụ: vườn nhà Mai có 17 cây cam, vườn nhà Hoa có ít hơn vườn nhà Mai 7 cây cam. Hỏi vườn nhà Hoa có mấy cây cam? (Bài tập 1, Tr. 30- SGK Toán 2) 17 cây 17 cây - Hướng dẫn HS tóm tắt: V­ên nhµ Mai: V­ên nhµ Hoa: 7 cây ? cây Bài giải: Vườn nhà Hoa có số cây cam là: 17 - 7 = 10 (cây) Đáp số: 10 cây cam. * Kiểm tra bài giải: Qua mấy ví dụ trên em nào biết: Muốn làm một bài toán có lời văn thì ta thực hiện mấy bước? (Thực hiện 5 bước) - HS xây dựng thành ghi nhớ. - GV ghi lên bảng từng bước sau đó gọi 1,2 HS đọc to cho cả lớp nghe. Giáo viên thực nghiệm TIẾT 24: BÀI TOÁN VỀ NHIỀU HƠN I. MỤC TIÊU: - Kiến thức: Giúp HS Hiểu khái niệm "nhiều hơn" và biết cách giải bài toán nhiều hơn. - Kĩ năng: Giúp HS biết cách trình bày và giải bài toán có lời văn về nhiều hơn. - Thái độ: Yêu thích học toán và có ý thức giải bài toán có lời văn. II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC: 7 qủa cam có nam châm (hoặc hình vẽ trong SGK) III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CHỦ YẾU: 1. Bài mới. a. Kiểm tra bài cũ Gọi 2 HS lên bảng thực hiện các yêu cầu sau: HS1: Đặt tính và tính: 38 + 15; 78 + 9; HS2: Giải bài toán theo tóm tắt. Vải xanh: 28 dm. Vải đỏ: 25 dm. Cả hai mảnh: ...dm? Nhận xét và cho điểm HS. b. Giới thiệu bài: Trong giờ toán hôn nay chúng ta sẽ được học và làm quen với dạng toán có lời văn mới, đó là: Bài toán về nhiều hơn. 2. Phát triển bài. Hoạt động 1: Giới thiệu về bài toán nhiều hơn: * Mục tiêu: Giúp HS nhận biết được cách giải bài toán về nhiều hơn. * Cách tiến hành: Yêu cầu cả lớp tập trung theo dõi lên bảng. - Cài 5 quả cam trên bảng và nói: Cành trên có 5 quả cam. - Cài 5 quả cam xuống dưới và nói: Cành dưới có 2 quả cam thêm 2 quả cam nữa (gài thêm 2 quả) - Hãy so sánh số cam 2 cành với nhau. Cành dưới có nhiều hơn bao nhiêu quả (nối 5 quả trên tương ứng với 5 quả dưới, còn thừa 2 quả). + Nêu bài toán: Cành trên có 5 quả cam, cành dưới có nhiều hơn cành trên 2 quả cam. Hỏi cành dưới có bao nhiêu quả cam? - Muốn biết cành dưới có bao nhiêu quả cam ta làm như thế nào? - Hãy đọc cho thầy câu trả lời của bài toán. Yêu cầu HS làm bài ra giấy nháp, 1HS làm bài trên bảng lớp. Tóm tắt: Cành trên: 5 quả. Cành dưới nhiều hơn cành trên: 2 quả. Cành dưới:... quả? Chỉnh sửa cho các em nếu các em còn sai. Hoạt động 2: Luyện tập thực hành. Bài 1: *Mục tiêu: Củng cố cách giải về bài toán nhiều hơn. * Cách tiến hành: - Gợi ý 1HS đọc đề bài. - Gợi ý 1HS tóm tắt. - Bài toán cho biết gì? - Bài toán hỏi gì? - Muốn biết Bình có bao nhiêu bông hoa ta làm như thế nào? - Trước khi làm phép tính ta phải trả lời như thế nào? - Yêu cầu HS làm bài vào vở sau đó chỉnh sửa, nhận xét. Bài 2: *Mục tiêu: Củng cố giải bài toán về nhiều hơn. * Cách tiến hành: Yêu cầu HS đọc đề bài, đọc tóm tắt. - Bài toán hỏi gì? Để giải bài toán này, chúng ta làm phép tính gì? - Yêu cầu HS tự giải bài toán. Bài 3: *Mục tiêu: Tiếp tục củng cố về giải bài toán về nhiều hơn. * Cách tiến hành: Yêu cầu HS đọc đề bài. Bài toán cho biết gì? Bài toán hỏi gì? - Để biết Đào cao bao nhiêu cm ta làm như thế nào? Vì sao? - Yêu cầu HS làm bài vào vở, 1 HS lên bảng làm bài. Tóm tắt: Mận cao : 95cm. Đào cao hơn Mận : 3cm. Đào cao :...cm? 4. Củng cố- dặn dò: Hôm nay chúng ta vừa học dạng toán gì? - Chúng ta giải các bài toán nhiều hơn trong bài bằng phép tính gì? - Tổng kết tiết học, tuyên dương một số em có tinh thần học tốt. - Cành dưới có nhiều cam hơn cành trên (3HS trả lời). - Nhiều hơn 2 quả (3 HS trả lời). - Thực hiện phép cộng: 5 + 2. - Số quả cam cành dưới có là Cành dưới có số quả cam là - Làm bài: Bài giải: Số quả cam cành dưới có là: 5 + 2 = 7 (quả) Đáp số: 7 quả cam. - Đọc đề bài - Đọc tóm tắt - Hoà có 4 bông hoa, Bình có nhiều hơn Hoà 2 bông hoa. - Bình có bao nhiêu bông hoa. Ta thực hiện phép tính 4 + 2 - Số bông hoa của Bình là Bình có số bông hoa là - HS làm bài. - HS đọc đề bài tóm tắt. - Bài toán hỏi số bi của Bảo. - Bảo có nhiều hơn Nam 5 viên bi. Nam có 10 viên bi. - Phép cộng 10 + 5 Bài giải: Bạn Bảo có số bi là: 10 + 5 = 15 (viên) Đáp số: 15 viên bi. - HS đọc đề bài. Mận cao 95 cm. Đào cao hơn Mận 3cm. - Đào cao bao nhiêu cm? - Thực hiện phép cộng 95 + 3 vì "cao hơn" cũng giống như "nhiều hơn". - HS làm bài. Bài giải: Bạn Đào cao là: 95 + 3 = 98 (cm) Đáp số: 98 cm. - Bài toán về nhiều hơn. - Phép cộng IV. Kết quả đạt được Qua việc áp dụng phương pháp trên vào việc hướng dẫn học sinh giải toán có lời văn ở lớp 2 của trường Tiểu học Sủng Trà, tôi thấy kết quả đã có những chuyển biến nhất định. Học sinh biết giải toán có lời văn đã được nâng cao. Kết quả cụ thể đạt được qua các năm: Năm 2006-2007 tôi áp dụng phương pháp trên vào lớp 2 do trực tiếp tôi giảng dạy, kết quả đạt được đến cuối năm học là: Năm học Lớp Tổng số học sinh Học sinh biết giải toán có lời văn Giải toán có lời văn thành thạo 2013-2014 1 15 5/15 6/15 2014-2015 2 15 8/15 7/15 2015-2016 3 30 12/30 10/30 PHẦN III. KẾT LUẬN 1. Kết luận Qua quá trình nghiên cứu đề tài, bản thân tôi đã học hỏi được rất nhiều điều bổ ích và lý thú cho nghiệp vụ chuyên môn, đồng thời đáp ứng được yêu cầu đặt ra của thực tế giảng dạy học môn toán ở tiểu học. - Quá trình dạy học môn toán ở tiểu học và riêng lớp 2 có hai hoạt động rõ ràng: + Hoạt động dạy của thầy (giữ vai trò chỉ đạo) + Hoạt động học của trò (giữ vai trò tích cực, chủ động). Hai hoạt động này phải diễn ra đồng bộ, tạo mối quan hệ mật thiết để đạt kết quả cao. - Trong đó, dạy giải toán có lời văn là một bộ phận quan trọng của chương trình toán tiểu học. Nó được kết hợp chặt chẽ với nội dung của các kiến thức về số học, các yếu tố đại số, các yếu tố hình học. Dạy giải toán là một hoạt động khó khăn, phức tạp về mặt trí tuệ, do đó khi giải toán có lời văn đòi hỏi HS phải phát huy trí tuệ một cách tích cực linh hoạt, chủ động sáng tạo, đồng thời qua việc giải toán của HS mà GV dễ dàng phát hiện ra những nhược điểm và ưu điểm để giúp các em khắc phục và phát huy. Dạy toán góp phần quan trọng vào việc rèn luyện năng lực tư duy và những đức tính tốt đẹp của người lao động mới. 2. Kiến nghị Với khả năng còn nhiều hạn chế và rất ít kinh nghiệm nghiên cứu, tôi xin nêu lên vài ý kiến nhỏ của bản thân nhằm giúp GV tham khảo khi hướng dẫn HS lớp 2 giải toán có lời văn. Kính mong các thầy cô giáo, mong các bạn đồng nghiệp góp ý bổ sung thêm cho để tài này hoàn thiện hơn. Xin trân trọng cảm ơn! Sủng Trà, ngày tháng năm 2022 Người viết sáng kiến Hà Thị Hương Đánh giá, nhận xét của hội đồng giám khảo

    --- Bài cũ hơn ---

  • Giải Bài Tập Sbt Lịch Sử Lớp 7 Bài 12: Đời Sống Kinh Tế, Văn Hoá
  • Bài 23. Kinh Tế, Văn Hóa Thế Kỉ Xvi
  • Giải Bài Tập Sbt Lịch Sử 7 Bài 23: Kinh Tế, Văn Hóa Thế Kỉ Xvi
  • Giải Bài Tập Sbt Lịch Sử Lớp 7 Bài 23: Kinh Tế, Văn Hoá Thế Kỉ Xvi
  • Bài 20. Nước Đại Việt Thời Lê Sơ
  • Web hay
  • Links hay
  • Push
  • Chủ đề top 10
  • Chủ đề top 20
  • Chủ đề top 30
  • Chủ đề top 40
  • Chủ đề top 50
  • Chủ đề top 60
  • Chủ đề top 70
  • Chủ đề top 80
  • Chủ đề top 90
  • Chủ đề top 100
  • Bài viết top 10
  • Bài viết top 20
  • Bài viết top 30
  • Bài viết top 40
  • Bài viết top 50
  • Bài viết top 60
  • Bài viết top 70
  • Bài viết top 80
  • Bài viết top 90
  • Bài viết top 100